فارکس چیست؟ مفهوم فارکس به زبان کاملا ساده

فارکس یک بازار جهانی‌ست که می‌توانید دو ارز از دو کشور مختلف را در برابر هم معامله کنید. اگر تحلیل شما این است که یک ارز در مقابل ارز دیگر ارزشمند‌تر خواهد شد، می‌توانید آن را بخرید و اگر بازار مطابق پیش‌بینی‌ شما عمل کند، سود خواهید کرد.

جهت آموزش صفر تا صد بازار فارکس می‌توانید. به بخش آموزش فارکس مراجعه کنید.

اگر تا به حال به کشور دیگری سفر داشته‌اید، حتما متوجه شده‌اید که یک غرفه صرافی در فرودگاه وجود دارد که می‌توانید پولی که در کیف خود دارید را به ارز کشوری که وارد آن شده‌اید تبدیل کنید.

وارد صرافی می‌شوید و متوجه تابلویی می‌شوید که برای ارز‌های مختلف، نرخ‌های مختلفی را نشان می‌دهد. آن‌چه بر روی تابلو می‌بینید نرخ تبدیل ارز است. نرخ تبدیل، نسبت قیمت دو واحد پولی دو کشور مختلف است. حال شما “ین ژاپن” را بر روی تابلو پیدا می‌کنید و با خود فکر می‌کنید، “وای! ارزش یک دلاری من 100 ین است؟! و من ده دلار دارم! پس من پولدار می‌شوم!!!” وقتی چنین کاری را می‌کنید، یعنی در بازار فارکس شرکت کرده‌اید! شما یک ارز را با ارز دیگر مبادله کرده‌اید.

یا به اصطلاح معاملاتی فارکس، اگر فرض را بر این بگیریم که شما یک آمریکایی هستید که به ژاپن رفته، انگار دلار را در مقابل ین معامله کرده‌اید. قبل از اینکه به خانه برگردید هم احتمالاً جلوی غرفه صرافی توقف می‌کنید تا “ین” خود را که به طور معجزه‌آسایی در جیب شما باقی مانده است به دلار تبدیل کنید و متوجه می‌شوید که نرخ ارز تغییر یافته است. این تغییرات در نرخ ارز است که باعث می‌شود شما در بازار فارکس کسب درآمد کنید.

فارکس چیست؟ (Forex)

بازار مبادله ارز، که معمولاً به عنوان “فارکس” یا “FX” شناخته می‌شود و بزرگ‌ترین بازار مالی در جهان است. بازار FX یک بازار جهانی و بدون مرکزیت است یعنی هیچ مرکز فیزیکی در دنیا ندارد و در آن واحدهای پولی جهان دست به دست مبادله می‌شوند. نرخ تبدیل ارز هر ثانیه تغییر می‌کند بنابراین یک بازار ارز یک بازار داغ و همیشه باز است. باید بدانید مقدار ناچیزی از تبادلات ارزی در “بازار واقعی” از جمله تجارت بین‌المللی و صنعت گردشگری (مانند مثال فوق در فرودگاه) اتفاق می‌افتد. در عوض، بیشتر تبادلات ارزی که در بازار جهانی ارز اتفاق می‌افتد به مقاصد سفته‌بازی و نوسان‌گیری خرید و فروش می‌شود.

معامله‌گران ارز (که به عنوان نوسان‌گیر ارز نیز شناخته می‌شوند) اقدام به خرید ارز می‌کنند به این امید که در آینده بتوانند آن‌ها را با قیمت بالاتری بفروشند. در مقایسه با حجم کم 22.4 میلیارد دلاری روزانه بورس اوراق بهادار نیویورک (NYSE)، حجم 6.6 تریلیون دلاری بازار ارز در روز حجم معامله بسیار بزرگی به نظر می‌رسد.

دقت کنید، تریلیون!

بهتر است اصلاً سراغ مقایسه بازار فارکس با بورس تهران نرویم. (حجم معاملات روزانه در بورس تهران حدوداً نیم میلیارد دلار است!). بیایید با استفاده از تصویر هیولاها، ابعاد موضوع را بهتر درک کنیم.

مقایسه حجم بازار فارکس و بورس نیویورک

بزرگ‌ترین بازار سهام جهان، بورس اوراق بهادار نیویورک (NYSE) است و روزانه حجم معامله‌ای در حدود 22.4 میلیارد دلار دارد. اگر ما از یک هیولا برای نشان دادن بورس نیویورک استفاده کنیم، تصویر این‌گونه خواهد بود…

ترسناک است! به نظر می‌رسد که بزرگ و تعیین کننده است. حتی شاید برای برخی جذاب هم باشد. شما هر روز خبرهای مربوط به بورس را در اخبار می‌شنوید. از رادیو، تلویزیون، تلگرام، اینستاگرام و سایر شبکه‌های اجتماعی! حتی شاید در باشگاه بدنسازی سرکوچه و سوپرمارکت احمدآقا هم از بورس بشنوید: “امروز شاخص بورس تهران با افزایش مواجه شد و فلان و فلان”. وقتی مردم از “بازار” صحبت می‌کنند، منظور آن‌ها معمولاً بورس است. بنابراین بورس به نظر بزرگ می‌رسد، صدای بلندی هم دارد و دوست هم دارد سر و صدای زیادی بپا کند. اما اگر حتی بورس نیویورک را که چندین برابر بزرگ‌تر از بورس تهران است با بازار فارکس مقایسه کنید، تصویر این‌گونه خواهد بود…

اوه، بورس نیویورک در مقایسه با بازار فارکس بسیار کوچک است! و واقعاً هیچ شانسی ندارد!

نمودار میانگین حجم معاملات روزانه برای بازار فارکس، بازار بورس نیویورک، بازار بورس توکیو و بازار بورس لندن در نمودار زیر نمایش داده شده است:

بازار فارکس بیش از 200 برابر بزرگتر است! بسیار عظیم است! اما صبر کنید، یک نکته این وسط وجود دارد!

حجم حقیقی بازار فارکس

این رقم عظیم 6.6 تریلیون دلاری، کل بازار ارز جهانی را شامل می‌شود، اما بازار “لحظه‌ای” که بخشی از بازار ارز است و بیشتر معامله‌گران ارز فعال در این بازار هستند، کمتر از 2 تریلیون دلار در روز است و همچنین، اگر فقط می‌خواهید حجم معاملات روزانه معامله‌گران خرد را حساب کنید (که در واقع ما تریدرها هستیم)، حتی کمتر از این میزان است.

تعیین میزان دقیق بخش معاملات خرد بازار فارکس بسیار دشوار است، اما تخمین زده می‌شود که چیزی در حدود 3-5٪ از حجم کل معاملات روزانه فارکس باشد یعنی حدود 200-300 میلیارد دلار (و شاید حتی کمتر). بنابراین، چنان که می‌بینید بازار فارکس قطعاً عظیم است، اما نه آن‌قدر عظیم که دیگران به شما القا می‌کنند.

جمله انرژی‌زای “فارکس 6.6 تریلیون دلار است!” را باور نکنید. این رقم عظیم به نظر چشمگیر می‌آید، اما کمی گمراه‌کننده است. ما دوست نداریم غلو کنیم؛ ما فقط می‌خواهیم شما مقدار واقعی آن را بدانید.

گذشته از اندازه آن، این بازار به‌ندرت نیز بسته می‌شود! به‌عبارتی تقریباً بصورت شبانه‌روزی باز است.

روز معاملاتی در فارکس چیست؟

بازار فارکس 24 ساعت شبانه روز و 5 روز هفته باز است و فقط آخر هفته‌ها تعطیل می‌شود. بنابراین برخلاف بازارهای سهام یا اوراق قرضه، بازار فارکس در پایان هر روز کاری بسته نمی‌شود. در واقع، معاملات فقط به مراکز مالی مختلف در سراسر جهان انتقال می‌یابند.

روز معاملاتی در بازار فارکس با بیدار شدن معامله‌گران در اوکلند/ولینگتون استرالیا شروع می‌شود، سپس به سیدنی، سنگاپور، هنگ‌کنگ، توکیو، فرانکفورت، لندن و سرانجام به نیویورک می‌رود و مجدداً معاملات دوباره در ولینگتون آغاز می‌‌شود!

ورود به فارکس در ایران

شاید برای شما هم سوال شده باشد که آیا در ایران هم می‌توان معاملات فارکس انجام داد؟ یا چه محدودیت‌هایی برای کاربران ایرانی جهت انجام معاملات فارکس وجود دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که بله، کاربران ایرانی می‌توانند معاملات فارکس انجام دهند. در ادامه آموزش‌های مدرسه فارکس به طور کامل به بررسی نحوه ورود به فارکس در ایران پرداخته‌ایم. برای یادگیری نحوه ورود به بازار فارکس در ایران مجموعه آموزش رایگان فارکس در ایران بروکر را تا انتها دنبال کنید.

بروکر فارکس چیست؟

در ادامه آموزش مدرسه فارکس به طور کامل به معرفی بروکرها و نحوه شناسایی بروکرهای معتبر فارکس پرداخته‌ایم. اما برای اینکه در این مرحله کمی با این اصطلاح آشنا شوید و با ذهنی آماده‌تر سراغ قسمت‌های بعدی آموزش در مدرسه فارکس بروید، باید بدانید که بروکر فارکس نهادی است که واسطه بین معامله‌گران و بازار فارکس است. در واقع شما برای شروع معامله‌گری در فارکس باید از یک بروکر کمک بگیرید که در ادامه آموزش‌های مدرسه فارکس به طور کامل به بررسی این موضوع پرداخته‌ایم.

آیا احساس می‌کنید که از قبل می‌دانستید در بازار فارکس چه می‌گذرد؟ ما که تازه شروع کرده‌ایم! در بخش بعد، نشان می‌دهیم که دقیقاً چه چیزی در بازار فارکس معامله می‌شود.

تقسیم‌بندی بازارهای مالی

به‌طورکلی بازارهای مالی به ۴ دسته تقسیم می‌شوند.

• بازار سهام stock market: نهادی است که در آن سهام و برگه‌های سهم معامله می‌شوند. رایج‌ترین مکان برای معامله سهام، بازار مبادلات سهام است. این مکان از نظر فیزیکی جایی است که سهامداران دور هم جمع می‌شوند. از جمله بازارهای سهام می‌توان به بورس توکیو، لندن و نیویورک اشاره نمود.
• بازار کالا commodity market: یک بازار سازمان‌یافته است که کالاهای مختلف مانند پنبه، ذرت، شکر، قهوه، غلات و همچنین فلزات باارزش در آن معامله می‌شوند. قسمت عمده معاملات در این بورس به منظور خرید و فروش و تحویل در آینده صورت می‌گیرد. از جمله این بازارها می‌توان به بورس شیکاگو اشاره نمود.
• بازار اوراق قرضه bond market: در این گونه از بازار، اوراق قرضه منتشر شده توسط نهادهای مختلف معامله می شوند.
• بازار مبادلات ارزی فارکس Forex: این بازار، بازار جهانی خرید و فروش ارز می‌باشد. Forex در واقع از دو کلمه Foreign Exchange به معنای تبادل ارز تشکیل شده است و بزرگ‌ترین بازار مالی دنیاست.

ساختار بازار فارکس Foreign Exchange

بازار فارکس، عموماً به مجموعه‌ای از مؤسسات بین‌المللی (مانند بانک‌ها) اطلاق می‌شود که به تجارت و با مبادله ارز می‌پردازند و اغلب واژه اختصاری فارکس (Forex) و یا اف ایکس (FX) برای اشاره به این بازار به کار می‌رود.

از آنجایی که این بازار فاقد سازمان مرکزی برای تنظیم سفارشات است، بازار خارج از بورس (Over The Counter) خوانده می‌شود.

معامله‌گران و بازارسازان در بازار فارکس از سراسر جهان با استفاده از تلفن، کامپیوتر و فکس، یک بازار منسجم ۲۴ ساعته را به وجود آورده‌اند. از آنجایی که مبادلات متمرکز نیستند، رقابت بین بازار سازان، مانع ایجاد سیاست‌های انحصاری برای نرخ‌گذاری می‌شود. اگر یک بازارساز، نرخ را شدیداً تحریف کند، معامله‌گران این حق را دارند که بازارساز دیگری را بیابند و معاملات خود را با وی انجام دهند.

اما معاملات در بازارهای متمرکز (بازار متمرکز به بازاری اطلاق می‌شود که مکان فیزیکی خاصی برای انجام معاملات وجود دارد) مانند بازار سهام به شکل کاملاً متفاوتی صورت می‌پذیرد. به عنوان مثال در بازار سهام نیویورک تنها می‌توان سهام شرکت‌هایی که در این بورس پذیرفته شده‌اند را معامله نمود. بازارهای متمرکز اصطلاحاً توسط کارشناسان (Specialists) اداره می‌شوند. و در مقابل، بازارساز، اصطلاحی است که در بازارهای غیرمتمرکز رواج دارد.

از آنجایی که بازار سهام یک بازار متمرکز است، یک سهام معاملاتی در این بازار، در یک لحظه تنها می‌تواند یک نرخ مشخص برای خرید و فروش داشته باشد. اما در بازارهای غیرمتمرکز مانند بازار فارکس، بازار سازان متعددی وجود دارند که هر کدام نرخ خرید و فروش خود را ارائه می‌کنند که ممکن است نرخ آن‌ها باهم متفاوت باشد.

بازارهای متمرکز طبیعتاً تمایل به انحصارگری دارند. اگر یک متخصص بازار را کنترل کند ممکن است نرخ‌ها را بر حسب تمایل خود در جهت کسب منافع خود تغییر دهد.

سلسله مراتب شرکت کنندگان در بازار فارکس

بازار فارکس یک بازار غیرمتمرکز است و به جای یک متخصص، بازارسازان متعددی در آن دخیل هستند، با این وجود می‌توان شرکت کنندگان در این بازار را به طبقات متفاوتی تقسیم نمود. حق تقدم با آن‌هایی است که اعتبار، حجم معاملات و تجربه بیشتری دارند.

در رأس این طبقه بندی، بازار بین بانکی (Interbank) قرار دارد که روزانه بالاترین حجم معاملات در آن رخ می‌دهد که البته بیشتر این معاملات بر روی ارزهای محدودی همچون دلار آمریکا، یورو، پوند، ین ژاپن و… صورت می‌گیرد.

در بازار بین بانکی، بزرگ‌ترین بانک‌ها می‌توانند از طریق کارگزاران بین بانکی و یا سیستم‌های واسطه الکترونیکی مانند EBS و رویترز، به‌طور مستقیم باهم در ارتباط باشند.

در این بازار، معامله بانک‌ها تنها بر اساس ارتباطات اعتباری آن‌ها با یکدیگر صورت می‌گیرد و حجم عظیمی از این معاملات به جای نقل و انتقال واقعی ارز، از طریق بدهکار و بستانکار کردن حساب‌های بانکی انجام می‌شود. همه بانک‌ها از نرخ یکدیگر آگاهند و با این وجود هر بانکی برای معامله در نرخ پیشنهادی، باید ارتباط اعتباری خاصی با بانک دیگر داشته باشد. مؤسسات دیگر مثل بازارسازان آنلاین (Brokers)، شرکت‌های سهامی و صندوق‌های تأمین سرمایه گذاری باید از طریق بانک‌های تجاری به معامله بپردازند.

از آنجایی که بیشتر بانک‌ها (بانک‌های کوچک)، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سرمایه‌گذاران نهادی، میان خودشان با بانک‌های بزرگ، خطوط اعتباریِ ثبت‌شده ندارند، هیچ گونه دسترسی به نرخ‌ها پیدا نمی‌کنند. بنابراین معامله‌گران کوچک مجبور می‌شوند که تنها از طریق یک بانک، برای تبادلات ارزی خود اقدام کنند و به این ترتیب سرمایه‌گذاران طبقات پایین‌تر، نمی‌توانند به نرخ‌های رقابتی دسترسی داشته باشند.

اخیراً تکنولوژی موانع بین مصرف کنندگان بازار ارز و بازار بین بانکی را از بین برده است. تجارت آنلاین، با ایجاد ارتباط مؤثر و کم‌هزینه بین بازار سازان و سایر شرکت کنندگان، راه را برای مشتریان خرده‌پا هموار کرده و امکان دسترسی آن‌ها را به بازار بین بانکی فراهم ساخته است. امروزه معامله گران شخصی هم قادرند دوشادوش بزرگ‌ترین بانک‌های جهان، با عملکرد و نرخ مشابهی به معامله بپردازند. به بیان دیگر معامله گران و سرمایه گذاران خصوصی هم قادرند از همان فرصت‌هایی استفاده کنند که قبلاً در اختیار بانک‌های بزرگ بوده است. امروزه فارکس یک فرصت نامحدود برای معامله گران آنلاین ارز است.

در ۲۵ سال اخیر پیشرفت‌های ناشی از جهانی سازی تأثیر عمیقی بر بازار ارز داشته و باعث رشد شگفت انگیز این بازار و افزایش چشمگیر تعداد و تنوع معامله گران شده است. این بازار از معاملات درون یک بانک تا معاملات بین مؤسسات بزرگ مالی و تجاری مختلف، گستردگی دارد.

عوامل زیادی در رشد بازار فارکس مؤثر هستند اما مهم‌ترین آن‌ها پیشرفت تکنولوژی و رشد فزاینده سرمایه گذاری‌های بین‌المللی و برون مرزی هستند. به عنوان مثال تا همین چند سال پیش، بیشتر فعالیت‌های تبادلات خارجی آمریکا منحصر به تبادلات بین‌المللی کالا و خدمات در جهت اهداف صادراتی و وارداتی بود. حال آن که امروز این محیط در حال تغییر است.

سرمایه گذاری بین‌المللی بسیار سریع‌تر از تجارت در حال پیشرفت است. سرمایه گذاران نهادی، شرکت‌های بیمه و صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک در کنار بازیگران قدیمی بازار، مانند بانک‌ها و بانک‌های تجاری/سرمایه‌ای، به شرکت کنندگان اصلی بازار فارکس تبدیل شده‌اند. بازار تبادلات ارز به دلیل پیشرفت‌های تکنولوژی، مشمول دموکراسی بیشتری شده است و از معاملات درون بانکی بسیار فرارتر رفته و شرکت کنندگان مختلفی را در بر گرفته است که اهداف متنوعی دارند؛ از جمله:

• کسب سودهای کوتاه مدت از نوسانات نرخ‌های معاملات
• جلوگیری از زیان ناشی از تغییرات نرخ‌های معاملاتی
• تهیه ارزهای خارجی مورد نیاز برای خرید کالا و خدمات از کشورهای دیگر

از طرف دیگر این شرکت کنندگان بر روی عرضه و تقاضا تأثیر می‌گذارند و نقش مهمی در تعیین نرخ معاملاتی ایفا می‌کنند. بنابراین شناخت شرکت کنندگان کلیدی بازار بسیار مهم است. این شرکت کنندگان عبارت‌اند از بانک‌های تجاری/سرمایه گذاری، بانک‌های مرکزی، شرکت‌های اقتصادی، صندوق‌های سرمایه گذاری و مشتریان شخصی و خرده‌پا.

آشنایی مقدماتی با شرکت کنندگان در بازار فارکس

بانک‌های مرکزی Central Banks

بانک‌های مرکزی بازیگران مهمی در بازار ارز محسوب می‌شوند و می‌توانند نقش مهمی در نوسانات نرخ معاملات ایفا کنند. این بانک‌ها، بورس‌باز نیستند و به دو هدف وارد بازار می‌شوند:

۱- نظارت بر بازار

۲- کنترل عرضه پول و نرخ بهره

دولت‌ها و بانک‌های مرکزی فعالیت‌های اقتصادی را به‌طور جدی و مداوم پی گیری می‌کنند تا عرضه پول را در سطوح متناسب با اهداف اقتصادی خود نگه دارند.

شرکت کنندگان تجاری Commercial Participants

با رشد روز افزون جهانی شدن، مؤسسات سرمایه گذاری بیشتر به مبادلات خارجی پرداخته‌اند و امروزه نقش مهمی در این بازار ایفا می‌کنند. این مؤسسات از گروه‌های متنوعی تشکیل شده‌اند و شامل مؤسسات سرمایه گذاری کوچک و بزرگ، صادرات و واردات و شرکت‌های خدمات مالی هستند. تمایل این مؤسسات برای معاملات خارجی دلایل متعددی دارد. مثلاً مؤسسات چند ملیتی ممکن است برای پرداخت حقوق، هزینه مواد، هزینه‌های بازیابی، تبلیغات و یا توزیع و فروش کالا در سایر کشورها، احتیاج به مبادله ارز داشته باشند و یا مؤسسات چند ملیتی، از کاهش نرخ ارز که ممکن است در پرداخت‌های آینده آن‌ها تأثیر گذار باشد، جلوگیری می‌کنند تا ریسک‌ها را متعادل سازند.

مؤسسات مالی و سرمایه گذاری Fx Funds

عموماً این گروه دارای سرمایه‌های عظیمی هستند و بسته به میزان سرمایه‌ای که در اختیار دارند به طرق مختلفی در این بازار فعالیت می‌کنند.

به عنوان مثال ممکن است که این سرمایه‌ها با توجه به اختلاف نرخ بهره‌های بانکی در کشورهای مختلف، صرف انجام معاملاتی که اصطلاحاً Carry Trade نامیده می‌شوند گردند.

گروهی هم رویدادهای جهانی را برآورد کرده و دیدگاه بلندمدت‌تری در مورد تقویت و یا تضعیف ارز در طی شش ماه آینده می‌یابند و بر اساس آن اقدام به انجام معاملات بلند مدت می‌نمایند.

در سال‌های اخیر، سهم این گونه سرمایه گذاری در بازار فارکس بسیار افزایش یافته و امروزه سهم معاملات کلی آن در بازار، حدود ۲۰ درصد است. هر چند این گروه به نسبت سایر شرکت کنندگان که تا به حال ذکر شده، تقریباً کوچک هستند ولی می‌توانند در نوسانات نرخ ارز تأثیر گذار باشند.

اشخاص Individuals

معاملات خرده فروشی ارز، زمینه تازه‌ای در دنیای تجارت است. تا سال ۱۹۹۶ معاملات ارزهای خارجی فقط در بانک‌ها، مؤسسات و شبکه‌های شخصی قدرتمند انجام می‌شد. تا قبل از این زمان، مشتریان خرده پا تنها می‌توانستند از طریق بازارهای Futures و Option به معاملات ارزی بپردازند.

اما امروزه به پیدایش بازار آنلاین، مشتریان کوچک و خرده پا می‌توانند به‌طوری معامله کنند که کاملاً مشابه بازار بین بانکی است. در تجارت آنلاین تفاوت بین قیمت خرید و فروش نسبت به بازار بین بانکی کمی بیشتر است اما عملکرد این سیستم بی‌نظیر است. شرکت‌ها در فضای رقابتی نرخ‌های پیشنهادی و سفارشات وارد شده را دقیقاً با نرخ مشخص به انجام می‌رسانند. امروزه مشتریان خرده پا همانند مؤسسات چند ملیتی می‌توانند در بازار فارکس شرکت کنند.

سوالات متداول “فارکس چیست؟”