اسپرد در ارز دیجیتال چیست؟

آیا تاکنون با تبلیغات معامله ارز دیجیتال بدون کارمزد مواجه شده‌اید؟ برخی از صرافی‌های ارز دیجیتال ادعا می‌کنند که خدمات خرید و فروش ارز دیجیتال با کارمزد صفر را ارائه می‌دهند؛ اما اگر با دقت سازوکار فعالیت این صرافی‌ها را زیر نظر بگیرید، متوجه خواهید شد که معمولا اختلاف قیمت لحظه‌ای زیادی بین نرخ خرید و فروش رمزارزها در این صرافی‌ها وجود دارد. در اینجا پای مفهومی به‌نام اسپرد ارز دیجیتال به میان می‌آید. موضوعی که روی هزینه‌های جانبی و میزان سود و زیان معاملات رمزارزها تأثیر مستقیم دارد. اگر کنجکاو هستید که اسپرد در ارز دیجیتال چیست، این مطلب را تا پایان دنبال کنید.

اسپرد (Spread) در ارز دیجیتال چیست؟

اسپرد (Spread) مفهومی است که معمولا در معاملات فروشگاهی (OTC) یا تبدیل (Convert) صرافی‌های ارز دیجیتال با آن سروکار دارید. به زبان ساده، اسپرد ارز دیجیتال به میزان اختلاف قیمت بین نرخ لحظه‌ای خرید و فروش رمزارز در صرافی گفته می‌شود.

کاربران در معاملات فروشگاهی صرافی‌های متمرکز به‌صورت مستقیم با صرافی وارد معامله می‌شوند. اسپرد نوعی سازوکار کسب درآمد برای صرافی‌های ارائه دهنده خدمات معاملات فروشگاهی به شمار می‌رود. در واقع صرافی، ارزهای دیجیتال را با قیمت بالاتر از نرخ لحظه‌ای به خریداران می‌فروشد و با نرخ پایین‌تر از قیمت لحظه‌ای واقعی از فروشندگان می‌خرد. این اختلاف قیمت که تحت عنوان اسپرد شناخته می‌شود، درآمد صرافی از محل معاملات ارز دیجیتال را تشکیل می‌دهد.

اسپرد چگونه در معاملات کریپتو محاسبه می‌شود؟

تا اینجا بررسی کردیم منظور از اسپرد در ارز دیجیتال چیست. در این بخش از یک مثال برای توضیح درباره نحوه محاسبه اسپرد ارز دیجیتال استفاده می‌کنیم. فرض کنید قصد معامله تتر بر پایه تومان را در سرویس معاملات فروشگاهی یک صرافی دارید و نرخ لحظه‌ای واقعی تتر در حال حاضر برابر با 160 هزار تومان است.

با مراجعه به صفحه خرید ارز دیجیتال در صرافی مشاهده می‌کنید که نرخ خرید تتر در صرافی برابر با 161 هزار تومان است. همچنین صرافی نرخ فروش تتر را در همان لحظه برابر با 159 هزار تومان تعیین کرده است. در این حالت میزان اسپرد ارز دیجیتال تتر برابر با 2 هزار تومان می‌شود.

حال فرض کنید شما قصد خرید 100 توکن تتر را دارید. ضمن اینکه صرافی، نرخ کارمزد معاملات فروشگاهی خود را صفر اعلام کرده است. با‌توجه‌به اینکه صرافی، هر واحد تتر را با قیمت 1000 تومان بیشتر از نرخ لحظه‌ای به شما فروشد، بنابراین میزان درآمد صرافی از محل این معامله برابر با 100 هزار تومان می‌شود.

تفاوت اسپرد خرید و فروش (Ask و Bid)

اسپرد ارز دیجیتال به تفاوت بین قیمت خرید (Bid) و قیمت فروش (Ask) رمزارز در صرافی‌های ارز دیجیتال اشاره دارد. قیمت پیشنهادی یا خرید (Bid) نشان‌دهنده بالاترین مبلغی است که صرافی در یک لحظه مشخص، در ازای خرید ارز دیجیتال به شما می‌پردازد. در مقابل، قیمت درخواستی یا فروش (Ask) بیانگر کمترین نرخی است که صرافی برای فروش رمزارز به شما پیشنهاد می‌دهد.

مثلا هنگامی که قصد خرید بیت کوین را در سرویس معامله فروشگاهی (OTC) صرافی‌ها دارید، معامله در قیمت Ask (یعنی قیمت بالاتر از نرخ واقعی بیت کوین) انجام می‌شود و زمانی که تصمیم به فروش بیت کوین می‌گیرید، معامله در قیمت Bid (یعنی قیمت پایین‌تر از نرخ واقعی بیت کوین) صورت می‌پذیرد.

این سازوکار سبب می‌شود که خریداران همواره کمی بالاتر از نرخ لحظه‌ای واقعی بازار خرید کنند و فروشندگان کمی پایین‌تر از آن بفروشند. در نتیجه، قیمت Ask مقداری از قیمت Bid بیشتر است و این اختلاف، همان اسپرد در ارز دیجیتال را تشکیل می‌دهد.

اسپرد در صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز

مفهوم اسپرد در صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز یکسان است؛ اما تجربه نشان می‌دهد سازوکار محاسبه اسپرد در صرافی‌های غیرمتمرکز به‌مراتب پیچیده‌تر است. در یک صرافی متمرکز، نقدینگی مورد نیاز برای معامله توسط پلتفرم تأمین می‌شود و گردانندگان صرافی به‌صورت مستقیم نسبت به تعیین نرخ اسپرد خرید و فروش ارزهای دیجیتال اقدام می‌کنند. معمولا قیمت لحظه‌ای خرید و فروش رمزارزها در صرافی متمرکز هر چند ثانیه یکبار به‌روزرسانی می‌شود و نرخ اسپرد نیز تغییر می‌کند.

در صرافی غیرمتمرکز، سازوکار متفاوتی برای تأمین نقدینگی مورد نیاز معاملات وجود دارد. به‌طوری‌که معمولا برای هر جفت ارز معاملاتی یک استخر نقدینگی اختصاصی ایجاد می‌شود. سپس تأمین‌کنندگان نقدینگی بر اساس مکانیزم مشخص اقدام به سرمایه‌گذاری رمزارزهای خود در این استخر می‌کنند. علاوه بر نوسانات قیمت رمزارزها، هرگونه تغییر در میزان موجودی استخرهای نقدینگی نیز روی نرخ‌های لحظه‌ای خرید و فروش در صرافی‌های غیرمتمرکز تأثیر می‌گذارد.

به‌همین دلیل، گاهی اوقات ممکن است برای برخی از جفت ارزها با نقدینگی پایین، شاهد اسلیپیج (Slippage) یا لغزش قیمت زیادی باشیم. به زبان ساده، ممکن است در فاصله زمانی ثبت تا اجرای سفارش، نوسان قیمت زیادی رخ دهد. به‌همین دلیل، بسیاری از صرافی‌های غیرمتمرکز امکان تعیین حداکثر اسلیپیج مجاز را فراهم می‌کنند تا معامله‌گران کنترل بیشتری روی معاملات خود داشته باشند. این موضوع مهم را باید حتما هنگام معامله در صرافی‌های غیرمتمرکز مد نظر قرار دهید.

اسپرد ثابت و اسپرد شناور چیست؟

هر صرافی ارز دیجیتال سازوکار اختصاصی برای محاسبه اسپرد دارد. روی‌هم‌رفته، انواع اسپرد در ارز دیجیتال را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:

• اسپرد ثابت (Fixed Spread)
• اسپرد شناور (Floating or Variable Spread)

همان‌طور که از نام اسپرد ثابت بر می‌آید، نرخ اسپرد در معاملات همواره یکسان و بدون تغییر باقی می‌ماند. مثلا فرض کنید اختلاف قیمت لحظه‌ای خرید و فروش تتر در یک صرافی همواره برابر با 1000 تومان باشد. این رویه، محاسبه هزینه جانبی خرید و فروش ارز دیجیتال برای معامله‌گران آسان‌تر می‌کند.

البته تجربه نشان می‌دهد تعداد محدودی از صرافی‌های ارز دیجیتال، اسپرد ثابت برای سرویس معاملات فروشگاهی در نظر می‌گیرند. در بسیاری از صرافی‌ها، اسپرد شناور در معاملات اعمال می‌شود. به‌این معنی که اختلاف قیمت لحظه‌ای خرید و فروش رمزارزها در گذر زمان ممکن است دستخوش تغییر شود.

نقدینگی موجود در بازار در تغییر اسپرد شناور نقش تعیین‌کننده دارد. به‌عنوان مثال، بخش قابل توجه معاملات روزانه صرافی‌های ایرانی، مربوط به خرید و فروش تتر با تومان است. به‌همین دلیل، نوعی رقابت بین صرافی‌ها در معاملات تتر وجود دارد. هر صرافی که نرخ اسپرد کمتری برای معاملات فروشگاهی تتر داشته باشد، بیشتر مورد استقبال معامله‌گران قرار می‌گیرد. این موضوع مهمی است که در مقایسه صرافی‌های ارز دیجیتال باید حتما مد نظر قرار دهید.

چه عواملی بر میزان اسپرد در بازار کریپتو تأثیر می‌گذارند؟

مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در میزان اسپرد در ارز دیجیتال چیست؟ روی‌هم‌رفته، چند عامل کلیدی را می‌توان در این زمینه موثر دانست که در ادامه به تشریح هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

میزان نوسانات قیمت ارزهای دیجیتال

در شرایطی که میزان نوسانات قیمت لحظه‌ای ارزهای دیجیتال افزایش پیدا می‌کند، معمولا شاهد نرخ اسپرد نیز دستخوش تغییر می‌شود. تجربه نشان می‌دهد در بسیاری از مواقع، نرخ اسپرد ارز دیجیتال همزمان با نوسانات قیمت شدید، افزایش پیدا می‌کند. این اتفاقات در شرایط انتشار اخبار مهم اقتصادی یا وقوع رویدادهای سیاسی مهم بیشتر رخ می‌دهد. به‌همین دلیل، کارشناسان توصیه می‌کنند در شرایط تشدید نوسانات قیمت رمزارزها برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال بیشتر احتیاط کنید.

حجم معاملات ارزهای دیجیتال

میزان عرضه و تقاضا ارزهای دیجیتال مختلف یکسان نیست. تجربه نشان می‌دهد هرچه حجم معاملات یک ارز دیجیتال بیشتر باشد، معمولا نرخ اسپرد معاملات آن نیز کمتر می‌شود. از طرفی دیگر، معمولا نرخ اسپرد ارز دیجیتال در معاملات رمزارزهای کمتر شناخته شده، زیاد است.

سازوکار فعالیت صرافی‌های ارز دیجیتال

هر صرافی ارز دیجیتال، سیاست‌های اختصاصی دارد که روی نرخ اسپرد تأثیرگذار است. به‌عنوان مثال، بعضی از صرافی‌ها در بخش معاملات فروشگاهی خود، کارمزد مشخص در نظر می‌گیرند. در نتیجه منبع اصلی درآمد این صرافی‌ها را کارمزد تشکیل می‌دهد. البته تجربه نشان می‌دهد در بسیاری از صرافی‌ها که کارمزد برای معاملات دریافت می‌کنند اسپرد ارز دیجیتال نیز وجود دارد؛ اما میزان اسپرد نسبت به سایر صرافی‌هایی که کارمزد نمی‌گیرند، کمتر است.

بعضی از صرافی‌های ارز دیجیتال نیز خدمات ویژه برای کاربران با حجم معاملات بالا در نظر می‌گیرند. به‌عبارت دیگر، برای آن دسته از کاربران که حجم معاملات بالایی دارند، میزان اسپرد معاملات را کاهش می‌دهند.

بسیاری از صرافی‌های ارز دیجیتال ایرانی، سازوکار مشابهی در ارائه سرویس معاملات فروشگاهی دارند. این صرافی‌ها معمولا ارزهای دیجیتال را از منابع ثالث خارجی تأمین می‌کنند. بنابراین هزینه‌های مربوط به تأمین نقدینگی نیز روی نرخ اسپرد ارز دیجیتال در این صرافی‌ها اعمال می‌شود.

تأثیر اسپرد بر سود و زیان معامله‌گران

باتوجه‌به مطالب ذکر شده، نرخ اسپرد در ارز دیجیتال به‌صورت مستقیم روی میزان هزینه جانبی معاملات شما تأثیر می‌گذارد. بدیهی است هر چه میزان اسپرد ارز دیجیتال کمتر باشد، هزینه‌های جانبی کاهش می‌یابد. این موضوع روی افزایش سود و کاهش زیان احتمالی نقش دارد.

بار دیگر به مثال ذکر شده در بخش محاسبه اسپرد ارز دیجیتال برگردید. اگر بلافاصله بعد از خرید تتر، اقدام به فروش آن کنید، باتوجه‌به اسپرد ارز دیجیتال، مبلغ 200 هزار تومان هزینه معامله شما می‌شود و دارایی‌تان 200 هزار تومان کاهش می‌یابد. برای اینکه معامله سربه‌سر شده و از ضرر خارج شوید، باید منتظر بمانید که قیمت فروش تتر در صرافی حداقل به 161 هزار تومان برسد. هرچه میزان اسپرد معاملات ارز دیجیتال بیشتر باشد، برای خارج شدن از ضرر و رسیدن به سود نیاز به تغییر قیمت بیشتری وجود دارد.

تفاوت اسپرد و کارمزد در ارز دیجیتال

اسپرد و کارمزد هر دو محل درآمد صرافی‌ها از معاملات ارز دیجیتال به‌شمار می‌روند. کارمزد در صرافی معمولا به صورت درصد مشخصی از هزینه کل معامله تعیین می‌شود. مثلا فرض کنید در یک صرافی، کارمزد معامله برابر با 0.3 درصد است. اگر هزینه معامله برابر با 1 میلیون تومان شود، صرافی مبلغ 3 هزار تومان به‌عنوان کارمزد دریافت می‌کند.

مزیت کارمزد در مقایسه با اسپرد، مشخص بودن مقدار آن است که کمک می‌کند تا معامله‌گران به‌راحتی هزینه‌های جانبی خرید و فروش ارز دیجیتال را محاسبه کنند.

کلام پایانی

در این مطلب بررسی کردیم که منظور از اسپرد در ارز دیجیتال چیست و چگونه محاسبه می‌شود. به‌طور کلی، اسپرد اختلاف بین نرخ لحظه‌ای خرید و فروش ارزهای دیجیتال در صرافی را نشان می‌دهد. پیشنهاد می‌کنیم برای انتخاب بهترین صرافی ارز دیجیتال، حتما پلتفرم‌های مختلف را از نظر اسپرد ارز دیجیتال مقایسه کنید و به‌سراغ صرافی‌هایی بروید که نرخ اسپرد منطقی برای معاملات رمزارزها در نظر می‌گیرند.