صرافی OTC چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

سازوکار دفترچه سفارش (Order Book) برای پردازش سفارش‌های خرید و فروش ارز دیجیتال با حجم کم تا متوسط عملکرد مطلوب از خود نشان می‌دهد؛ اما معمولا کارآمدی لازم را برای مدیریت سفارش‌های با حجم بالا ندارد. سفارش‌گذاری با حجم بالا در قالب دفترچه سفارش روی قیمت ارزهای دیجیتال به‌صورت مستقیم تأثیر می‌گذارد. ضمن اینکه محدودیت نقدینگی نیز پردازش بسیاری از این معاملات را با مشکل مواجه می‌کند. صرافی OTC به‌عنوان یک راه‌حل برای این مشکل در بازارهای مالی گوناگون از جمله ارز دیجیتال شناخته می‌شود. اگر کنجکاو هستید که منظور از صرافی OTC چیست و چه سازوکاری برای پردازش معاملات کلان ارز دیجیتال دارد، مطلب حاضر را تا پایان دنبال کنید.

صرافی OTC چیست؟

OTC مخفف عبارت Over The Counter است که می‌توان به‌صورت معاملات خارج از بازار ترجمه کرد. معامله OTC به فرایند خرید و فروش ارز دیجیتال به‌صورت مستقیم بین خریدار و فروشنده گفته می‌شود. این معاملات خارج از فضای رایج دفترچه سفارش صرافی‌های رمزارز انجام می‌شود. صرافی OTC پلتفرم تسهیل کننده ارتباط بین خریدار و فروشنده به منظور اجرای معامله OTC است.

حتما این پرسش را مطرح می‌کنید که چرا یک فرد یا شرکت باید برای خرید و فروش ارز دیجیتال به سراغ صرافی OTC برود؟ در پاسخ باید بگوییم که معامله او تی سی امکان خرید و فروش ارزهای دیجیتال با حجم بالا را در قیمت‌های توافقی بین خریدار و فروشنده فراهم می‌کند. به‌همین دلیل، انعطاف‌پذیری معامله OTC بیشتر از حالت عادی است.

یک صرافی متمرکز را در نظر بگیرید که از سازوکار دفترچه سفارش برای پردازش معاملات استفاده می‌کند. تجربه نشان می‌دهد سفارش‌های با حجم بالا در این‌گونه صرافی‌ها می‌تواند نوسانات قیمت قابل توجهی برای رمزارزها ایجاد کند. موضوعی که بعضا کنترل جریان طبیعی معاملات را دشوار می‌کند. صرافی OTC بدون تأثیرگذاری منفی روی نوسان قیمت رمزارزها، زمینه‌ساز انجام معاملات با حجم بالا می‌شود.

نحوه عملکرد صرافی OTC

صرافی OTC با ایجاد یک شبکه از خریداران و فروشندگان بزرگ، امکان انجام معاملات رمزارزی خارج از دفترچه سفارش عمومی را فراهم می‌کند. در این ساختار، کاربران نیازی به ارتباط مستقیم با یکدیگر ندارند و سفارش‌ها از طریق بستر صرافی، کارگزار یا میز معاملاتی OTC مدیریت می‌شوند. در برخی موارد، صرافی OTC خود نیز می‌تواند به‌عنوان طرف مقابل معامله عمل کند.

با توجه به حجم بالای معاملات OTC، رعایت قوانین مبارزه با پول‌شویی (AML) و احراز هویت (KYC) در بسیاری از کشورها الزامی است. به همین دلیل، اکثر صرافی‌های OTC معتبر کاربران خود را ملزم به احراز هویت می‌کنند تا از شفافیت و قانونی بودن معاملات اطمینان حاصل شود. در معاملات OTC، خریدار و فروشنده روی قیمت مشخصی به توافق می‌رسند و معامله با همان قیمت انجام می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود معاملات بزرگ بدون ایجاد فشار مستقیم بر دفترچه سفارش و بدون ایجاد لغزش قیمت (Slippage) قابل توجه انجام شوند.

اجرای معاملات OTC معمولاً از طریق زیرساخت‌های امن صرافی، سیستم‌های حضانتی (Custody) یا سازوکارهای واسطه‌ای مانند Escrow انجام می‌شود. همچنین نحوه تسویه می‌تواند بسته به توافق طرفین متفاوت باشد و شامل پرداخت با ارز فیات، استیبل‌کوین یا مبادله مستقیم رمزارزها باشد. در این فرایند، صرافی OTC نقش مهمی در تسهیل معامله، تضمین اجرای صحیح توافق و تأمین امنیت انتقال دارایی‌ها ایفا می‌کند.

مزایا صرافی OTC چیست؟

تا اینجا بررسی کردیم معنی صرافی OTC چیست و چگونه کار می‌کند. در این بخش قصد داریم نیم نگاهی به مهم‌ترین مزایای صرافی‌های OTC در معاملات عمده ارز دیجیتال بیندازیم.

جلوگیری از تأثیر معاملات بزرگ بر قیمت ارزهای دیجیتال

معامله OTC خارج از سازوکار مرسوم دفترچه سفارش صرافی‌های ارز دیجیتال انجام می‌شود. به‌همین دلیل، تأثیر معاملات بزرگ روی نوسانات قیمت ارزهای دیجیتال در صرافی OTC از بین می‌رود. این موضوع به جلوگیری از ایجاد آشفتگی قیمت در بازار ارز دیجیتال کمک می‌کند.

حفاظت از معامله‌گران در برابر نوسان قیمت رمزارزها

اجرای معامله OTC در قیمت مورد توافق خریدار و فروشند صورت می‌پذیرد. به‌همین دلیل، دو طرف معامله دغدغه‌ای بابت تأثیر نوسان قیمت ارزهای دیجیتال روی هزینه معامله نخواهند داشت. در حالی‌که در معاملات رایج بازار اسپات صرافی‌ها معمولا اسلیپیج یا لفزش قیمت حد فاصل زمان ثبت تا اجرای سفارش رخ می‌دهد.

دسترسی به نقدینگی بالا

صرافی OTC چالش دسترسی به نقدینگی بالا برای انجام معاملات ارز دیجیتال را تا حد زیادی برطرف می‌کند. به‌همین دلیل، خریداران و فروشندگان بزرگ بدون دغدغه می‌توانند در سریع‌ترین زمان ممکن معامله مد نظر خود را در صرافی‌های OTC انجام دهند.

انعطاف‌پذیری در اجرای معامله

امکان توافق بر سر جزئیات انجام معامله در بسیاری از صرافی‌های OTC بین خریدار و فروشنده وجود دارد. به‌عنوان مثال می‌توان بر سر حجم، قیمت، تعداد دفعات انجام معامله و همچنین نحوه تسویه حساب در معامله OTC به توافق رسید. این موضوع شرایط منعطف برای دستیابی به شرایط مورد رضایت دو طرف معامله را فراهم می‌کند.

حفاظت از حریم خصوصی

برخی از صرافی‌های OTC محیط خصوصی برای انجام معاملات عمده ارز دیجیتال را فراهم می‌کنند. در این پلتفرم‌ها نه‌تنها سفارش‌های خرید و فروش عمده در دفترچه سفارش ثبت نمی‌شوند؛ بلکه بدون افشای هویت معامله‌گران، خرید و فروش انجام می‌پذیرد.

معایب و ریسک‌های صرافی OTC چیست؟

در کنار مزایای ذکر شده برای معامله در صرافی OTC باید به ریسک‌ها و چالش‌های موجود در این پلتفرم‌ها نیز توجه داشته باشید. در این بخش، تعدادی از مهم‌ترین ریسک‌های کار با صرافی‌های OTC را ذکر می‌کنیم.

سازوکارهای غیرشفاف برخی از صرافی‌های OTC

برخی از صرافی‌های OTC سازوکارهای شفاف و کارآمد برای الزام دو طرف معامله مبنی بر عمل کردن به تعهدات‌شان ندارند. در این حال، احتمال قصور هریک از طرفین معاملات OTC وجود دارد. به‌همین دلیل، باید حتما از صرافی‌های OTC تحت نظارت قانونی برای خرید و فروش عمده رمزارز استفاده کرد. توجه به مطابقت قوانین و مقررات کشور میزبان صرافی OTC با کشورهایی که معامله‌گران در آن ساکن هستند نیز اهمیت زیادی دارد.

پیچیدگی کشف قیمت واقعی رمزارزها

در یک صرافی ارز دیجیتال متمرکز با سازوکار دفترچه سفارش، قیمت لحظه‌ای ارزهای دیجیتال براساس عرضه و تقاضا کشف می‌شود. حذف دفترچه سفارش باعث می‌شود فرآیند کشف قیمت واقعی رمزارزها در صرافی OTC تا حدی پیچیده گردد. به‌طوری‌که ممکن است دستیابی به توافق بین خریدار و فروشنده در معامله OTC زمان‌بر شود.

هزینه‌های جانبی بیشتر

معمولا معاملات OTC در مقایسه با خرید و فروش ارز دیجیتال در صرافی‌های متمرکز معمولی، هزینه بالاتری دارد. دلیل این موضوع نیز تا حد زیادی ارائه خدمات شخصی‌سازی شده توسط صرافی‌های OTC است که باعث می‌شود در قبال آن، کارمزدهای بیشتری برای معاملات دریافت کنند.

محدودیت در ارائه خدمات به معامله‌گران خرد

بسیاری از صرافی‌های OTC محدودیت‌های خاصی را برای پذیرش کاربران اعمال می‌کنند که موجب می‌شود امکان فعالیت خریداران و فروشندگان خرد میسر نشود. در نتیجه تنها گروه محدودی از کاربران حقیقی و حقوقی با دارایی قابل توجه امکان فعالیت در این صرافی‌ها را پیدا می‌کنند.

چگونه یک صرافی OTC مناسب انتخاب کنیم؟

توجه به نکات زیر در انتخاب بهترین صرافی OTC به شما کمک می‌کند:

• قوانین و مقررات صرافی‌ها در ارائه خدمات به کاربران ایرانی را به دقت مطالعه کنید.
• هرچه سابقه فعالیت صرافی بیشتر باشد، اعتبار آن افزایش پیدا می‌کند.
• حتما به سراغ صرافی‌ها با تعداد کاربران و حجم معاملات بالا بروید که نقدینگی کافی دارند.
• مقایسه کارمزد معاملات صرافی‌های OTC مختلف را از یاد نبرید.
• شرایط معاملاتی (تعیین قیمت و نحوه تسویه) بین خریدار و فروشنده در صرافی OTC را بررسی کنید.
• خدمات اختصاصی و پشتیبانی صرافی را ارزیابی کنید.
• تعداد ارزهای دیجیتال تحت پشتیبانی صرافی را در نظر داشته باشید.

بهترین صرافی های OTC ایرانی و خارجی

بررسی کارشناسان ایران بروکر نشان می‌دهد تقریبا هیچ یک از صرافی‌های OTC معروف بین‌المللی فعال در زمینه بازار ارزهای دیجیتال به کاربران ایرانی خدمات ارائه نمی‌دهند. دلیل این موضوع نیز ناشی از محدودیت‌های تحریمی علیه ایران است. در عین حال، برخی از مهم‌ترین صرافی‌های OTC ارز دیجیتال خارجی عبارت‌اند از:

• کامبرلند (Cumberland)
• کراکن (Kraken)
• کریپتو دات کام (crypto.com)

آنچه در ایران به نام صرافی OTC شناخته می‌شود، با تعریف رایج این نوع صرافی در دنیا متفاوت است. صرافی OTC ایرانی که اصطلاحا صرافی فروشگاهی نام دارد، نوعی پلتفرم خرید و فروش ارز دیجیتال است. در صرافی OTC ایرانی، معامله‌گر به‌صورت مستقیم با پلتفرم وارد معامله می‌شود. نرخ لحظه‌ای خرید و فروش ارز دیجیتال نیز توسط صرافی تعیین می‌شود. صرافی OTC ایرانی برای معاملات عمده طراحی نشده است. بلکه معمولا کاربران برای خرید و فروش ارز دیجیتال در زمان کوتاه بدون نیاز به ثبت سفارش در دفترچه سفارش از این پلتفرم‌ها استفاده می‌کنند.

بسیاری از صرافی‌های ایرانی خدمات معاملات فروشگاهی را ارائه می‌دهند که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:‌

• بیت برگ
• اتراکس
• ورسلند
• چنج کن
• تهران اکسچنج

تفاوت معاملات P2P و OTC چیست؟

نوبت به بررسی تفاوت معاملات همتابه‌همتا (P2P) با OTC در بازار ارز دیجیتال می‌رسد. در جدول زیر، نکات اصلی درباره تفاوت معامله P2P و OTC در بازار رمزارزها را مشاهده می‌کنید.

کلام پایانی

در پاسخ به این پرسش که در بازار رمزارزها، جایگاه صرافی OTC چیست، باید بگوییم باتوجه‌به انجام بخش قابل توجهی از معاملات عمده بازار ارز دیجیتال در صرافی‌های OTC، این پلتفرم‌ها نقش محوری در جریان نقدینگی این بازار ایفا می‌کنند. فراهم شدن امکان کنترل قیمت و بهره‌مندی از شرایط انعطاف‌پذیر برای انجام معاملات عمده رمزارزها در صرافی OTC موجب شده تا بسیاری از بازیگران بزرگ بازار خرید و فروش رمزارزها را در این پلتفرم‌ها انجام دهند. البته صرافی‌های OTC برای معامله‌گران خرد طراحی نشده‌اند و خریداران و فروشندگان خرد باید از روش‌های معامله P2P در صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز استفاده کنند.