نماد TMTIRT (منات ترکمنستان) نرخ این ارز خارجی در برابر تومان ایران را در بازار آزاد نشان میدهد. نرخ ارز در بازار آزاد ایران تحت تأثیر سیاستهای بانک مرکزی، عرضه و تقاضا، نرخ تورم و شرایط اقتصادی کشور قرار دارد.
منات واحد پول رسمی کشور ترکمنستان بوده و کد ایزوی آن به صورت TMT است. ترکمنستان یکی از اعضای اتحاد جماهیر شوروی بود که در سال 1991 میلادی فروپاشید. منات در روز 1 نوامبر سال 1993 بهعنوان واحد پول رسمی کشور ترکمنستان معرفی شد. در آن زمان، قیمت منات ترکمنستان برابر با 500 روبل روسیه و 0.5 دلار آمریکا بود.
ترکمنستان حدود دو دهه تورم شدید را در اقتصاد خود تجربه کرد که منجر به افت شدید ارزش منات شد. بهطوریکه در پایان سال 2008، هر 25 هزار منات ترکمنستان معادل 1 دلار قیمت داشت. دولت این کشور در 1 ژانویه سال 2009 اقدام به معرفی منات جدید کرد. هر واحد منات جدید معادل 5000 واحد از منات قدیم تعیین شد.
اگر به نمودار قیمت منات ترکمنستان بر حسب دلار آمریکا توجه کنید، متوجه خواهید شد که در بلند مدت تغییرات قیمت این ارز بسیار اندک بوده است. دولت ترکمنستان بعد از معرفی منات جدید در سال 2009 سیاست کنترل حداکثری بر پول ملی به منظور تثبیت نرخ ارز را در پیش گرفت. در آن زمان، هر 2.85 منات معادل 1 دلار آمریکا ارزشگذاری شد. دولت این کشور برای مدت زمان 6 سال، نرخ برابری مذکور را حفظ کرد.
ترکمنستان یکی از کشورهای دارای منابع نفت و گاز سرشار در آسیا است. دولت این کشور با اتکا به منابع ارزی حاصل از درآمد فروش نفت و گاز موفق به تثبیت نرخ منات در برابر دولت آمریکا شده است.
در سال 2015 بهدلیل بروز مشکل در صادرات نفت و گاز این کشور، دولت ترکمنستان در تأمین منابع ارزی با مشکل روبهرو شد. این موضوع باعث شد که فرایند تأمین ارز در ترکمنستان با مشکل مواجه شود. درنتیجه، دولت برای جبران فشار اقتصادی اقدام به کاهش ارزش پول ملی به میزان 19 درصد کرد. بهطوریکه هر 3.5 منات معادل 1 دلار آمریکا قیمتگذاری شد.
هر چند در سالهای اخیر، دولت این کشور سیاست مدیریت شناور نرخ ارز را بهصورت رسمی اعلام کرده است؛ اما باتوجهبه تثبیت نرخ منات در برابر دلار آمریکا، همچنان دولت این کشور کنترل بالایی روی خرید و فروش منات ترکمنستان دارد. البته در ترکمنستان هم مانند ایران بازار غیررسمی ارز وجود دارد که در آن قیمت منات نسبت به دلار آمریکا بهمراتب کمتر است.
در بازه زمانی بین سالهای 2020 تا 2025، قیمت منات ترکمنستان تقریبا ثابت بوده است. در بسیاری از اوقات، هر یک منات ترکمنستان معادل 0.27 دلار آمریکا قیمت داشت. البته در مواقعی بهصورت مقطعی نرخ برابری دستخوش تغییر شده و هر منات به ارزش 0.29 دلار آمریکا نیز معامله شده است. پیشبینی میشود باتوجهبه عدم تغییر محسوس در وضعیت صادرات نفت و گاز ترکمنستان، دولت این کشور همچنان به منابع ارزی کافی برای مدیریت قیمت منات ترکمنستان دسترسی داشته باشد و در سالهای آینده نیز نرخ منات کمتر از 0.3 دلار باقی بماند.
تثبیت قیمت منات ترکمنستان بر حسب دلار آمریکا موجب شده تا قیمت منات به تومان تقریبا مشابه دلار در بازار ایران تغییر کند. در بازه زمانی یک ساله منتهی به آبان 1404، قیمت منات ترکمنستان ایران حدود 50 درصد در مقابل ریال رشد کرده است.