فری مارجین چیست؟

فری مارجین در فارکس بخشی از سرمایه حساب معاملاتی است که درگیر معاملات باز نشده و معامله‌گر می‌تواند از آن برای بازکردن پوزیشن‌های جدید استفاده کند. یعنی زمانی که بخشی از موجودی حساب به‌عنوان مارجین برای معاملات باز کنار گذاشته می‌شود، مقدار باقی‌مانده فری مارجین خواهد بود. این عدد، نشان‌دهنده موجودی حساب معاملاتی برای ورود به معاملات جدید و سطح تحمل نوسانات بازار است. به همین دلیل، درک اینکه فری مارجین چیست، برای مدیریت ریسک و جلوگیری از فشار بیش‌ازحد بر حساب اهمیت زیادی دارد.

در این مقاله از ایران بروکر، مفهوم فری مارجین، فرمول محاسبه آن، تفاوتش با مارجین و اکوئیتی، اهمیت فری مارجین در معاملات و ارتباطش با مارجین کال را بررسی می‌کنیم؛ پس در ادامه با ما همراه باشید.

تعریف فری مارجین (Free Margin)

زمانی که یک معامله در فارکس باز می‌شود، بخشی از سرمایه، توسط بروکر به‌عنوان وثیقه یا همان مارجین قفل می‌شود و قابل استفاده برای معاملات دیگر نیست. مقدار سرمایه‌ای که پس از کسر مارجین باقی می‌ماند، فری مارجین یا مارجین آزاد نام دارد. به زبان ساده، فری مارجین نشان می‌دهد چه مقدار از سرمایه حساب، هنوز آزاد است و می‌توان از آن برای ورود به معاملات جدید یا تحمل نوسانات بازار استفاده کرد.

این مقدار همیشه به‌صورت لحظه‌ای تغییر می‌کند و کاملا وابسته به اکوئیتی و سود یا زیان معاملات باز است. اگر معاملات در سود باشند، اکوئیتی افزایش پیدا کرده و فری مارجین نیز بیشتر می‌شود اما اگر معاملات وارد ضرر شوند، اکوئیتی کاهش خواهد یافت، فری مارجین کم شده و خطر نزدیک‌شدن به مارجین کال و استاپ اوت افزایش پیدا می‌کند.

اکوئیتی ارزش لحظه‌ای حساب معاملاتی است که از جمع بالانس حساب و سود یا زیان شناور معاملات باز به‌دست می‌آید. این عدد نشان می‌دهد موجودی حساب در همین لحظه با احتساب سود و زیان معاملات باز چقدر است.

فرمول محاسبه فری مارجین

فرمول محاسبه فری مارجین در فارکس بسیار ساده بوده و کلا دو پارامتر دارد؛ اکوئیتی و مارجین استفاده‌شده در معاملات باز. در واقع برای محاسبه کافی است مقدار مارجینی که معاملات باز استفاده کرده‌اند از اکوئیتی حساب کم شود.

فری مارجین = اکوئیتی − مارجین استفاده‌شده

در این فرمول، اکوئیتی نشان‌دهنده ارزش لحظه‌ای حساب است که شامل بالانس به‌علاوه سود یا زیان لحظه‌ای معاملات می‌شود. مارجین استفاده‌شده نیز مقدار سرمایه‌ای است که بروکر برای فعال نگه‌داشتن معاملات در حساب مسدود می‌کند. اختلاف میان این دو عدد همان مارجین آزاد یا فری مارجین است.

باتوجه‌به این فرمول، هرچه تعداد معاملات باز بیشتر شود یا زیان معاملات افزایش پیدا کند، فری مارجین کاهش می‌یابد. در مقابل، اگر معاملات در سود باشند یا بخشی از پوزیشن‌ها بسته شوند، مقدار فری مارجین افزایش پیدا می‌کند و ظرفیت حساب برای بازکردن معاملات جدید بیشتر می‌شود.

برای مثال فرض کنید حساب معاملاتی با بالانس 500 دلار دارید. 5 معامله به‌صورت هم زمان باز می‌کنید که مارجین آن‌ها در مجموع 150 دلار است. اگر تمام معاملات باز ،50 دلار در سود باشند، اکوئیتی حساب 550 دلار خواهد بود که با کم‌کردن مارجین کل (150 دلار) از اکوئیتی، 400 دلار به‌عنوان فری مارجین باقی می‌ماند. حال اگر معاملات در ضرر باشند و مقدار زیان شناور 150 دلار باشد، اکوئیتی 350 و فری مارجین 200 دلار خواهد بود که شرایط خطرناکی است.

این مثال‌ها نشان می‌دهد فری مارجین در فارکس مستقیما با وضعیت سود و زیان معاملات باز ارتباط دارد و معامله‌گر باید آن را همیشه زیر نظر داشته باشد.

تفاوت فری مارجین با مارجین و اکوییتی

برای درک بهتر مفهوم فری مارجین در فارکس، لازم است تفاوت آن با مارجین و اکوئیتی نیز مشخص شود. این سه مفهوم همگی به وضعیت سرمایه در حساب معاملاتی مربوط هستند، اما هرکدام تعریف و نقش متفاوتی دارند.

• مارجین (Margin) بخشی از سرمایه حساب است که بروکر برای بازنگه‌داشتن یک معامله به‌عنوان وثیقه کنار می‌گذارد. این مقدار تا زمانی که معامله باز است در حساب قفل می‌شود و نمی‌توان از آن برای بازکردن معامله جدید استفاده کرد.
• اکوئیتی (Equity) ارزش لحظه‌ای حساب معاملاتی است که از مجموع موجودی حساب و سود یا زیان شناور معاملات باز به‌دست می‌آید. به همین دلیل اکوئیتی با افزایش یا کاهش سود و زیان دائما تغییر می‌کند.
• فری مارجین (Free Margin) بخشی از اکوئیتی است که درگیر معاملات باز نشده و برای بازکردن پوزیشن‌های جدید در دسترس قرار دارد. در واقع فری مارجین در فارکس همان سرمایه آزاد حساب است که پس از کسر مارجین استفاده‌شده باقی می‌ماند.

زمانی که اکوئیتی تغییر می‌کند، فری مارجین نیز تغییر می‌کند، اما مارجین هر معامله، تا زمانی که آن معامله باز است ثابت می‌ماند. بنابراین، فری مارجین و اکوئیتی ارتباط مستقیم دارند، درحالی‌که مارجین فقط در لحظه ورود یا خروج از معامله تغییر می‌کند.

مدیریت معاملات باز اهمیت زیادی در حفظ فری مارجین و مارجین لول دارد. بازکردن تعداد زیاد معامله یا انتخاب حجم‌های نامناسب می‌تواند فری مارجین را به شدت کاهش دهد و حساب به سمت مارجین کال شدن حرکت کند.

چرا فری مارجین در معاملات مهم است؟

دلایل اهمیت فری مارجین در فارکس عبارت‌اند از:

• محافظت از حساب در برابر نوسانات بازار.
• تعیین ظرفیت بازکردن معامله جدید.
• مدیریت حجم پوزیشن‌ها؛ اگر فری مارجین کم باشد، باید حجم معامله‌ها کمتر شود.
• مشخص‌کردن میزان لوریج.
• جلوگیری از مارجین کال و استاپ اوت؛ با کاهش فری مارجین، باید معاملات سریعا مدیریت شوند.

زمانی که فری مارجین در سطح مناسبی قرار داشته باشد، معامله‌گر می‌تواند با انعطاف بیشتری پوزیشن‌های معاملاتی جدید باز کند و نوسانات طبیعی بازار نیز فشار زیادی به حساب وارد نمی‌کند. اما اگر فری مارجین به‌تدریج کاهش پیدا کند، توان حساب برای تحمل زیان‌های احتمالی ناشی از نوسانات لحظه‌ای کمتر می‌شود و احتمال کال شدن حساب افزایش می‌یابد. همچنین مدیریت ریسک بدون توجه به فری مارجین امکان‌پذیر نیست. معامله‌گر باید بداند چه مقدار از سرمایه آزاد است تا حجم معاملات و تعداد آن‌ها را بر اساس آن تنظیم کند.

چه عواملی باعث کاهش فری مارجین می شوند؟

• افزایش ضرر در معاملات باز
• بازکردن معاملات جدید
• استفاده از معاملات با حجم بالا
• نوسانات شدید بازار
• استفاده از لوریج بالا

معمولا با کاهش اکوئیتی (افزایش ضرر شناور) یا افزایش مارجین (بازکردن معاملات جدید)، فری مارجین کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی مقدار سرمایه آزاد کمتر می‌شود و ظرفیت حساب برای بازکردن معاملات جدید یا تحمل نوسانات بازار کاهش پیدا می‌کند.

به همین دلیل مدیریت حجم معاملات و کنترل ریسک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاهش بیش از حد فری مارجین می‌تواند حساب معاملاتی را به محدوده مارجین‌کال نزدیک کند. در چنین شرایطی معامله‌گر باید به‌سرعت حجم معاملات را کاهش دهد یا موقعیت‌های اضافی را ببندد تا از ادامه کاهش فری مارجین و ازبین‌رفتن حساب جلوگیری کند.

فری مارجین و مارجین کال چه ارتباطی دارند؟

به بیان ساده، مارجین کال زمانی رخ می‌دهد که اکوئیتی و فری مارجین به دلیل افزایش ضررهای شناور، کاهش شدیدی داشته باشند. کاهش اکوئیتی، کاهش مارجین لول را در پی دارد و کاهش مارجین لول به زیر سطح 50 درصد، معمولا باعث مارجین کال شدن حساب می‌شود. البته سطح مارجین کال در بروکرها، متفاوت است.

بنابراین رابطه میان این دو کاملا مستقیم و واضح است:

فری مارجین کم برابر با مارجین لول پایین و مارجین لول پایین مساوی با خطر مارجین کال. این ارتباط نشان می‌دهد حفظ فری مارجین کافی، یکی از شروط اساسی در پیشگیری از کال شدن حساب معاملاتی است.

مارجین‌لول از تقسیم اکوئیتی بر مارجین کل به‌دست می‌آید که بر حسب درصد است. این پارامتر نشان می‌دهد حساب تا چه حد توان تحمل نوسانات بازار را دارد. هرچه این عدد بالاتر باشد (بیشتر از 300)، وضعیت حساب امن‌تر است و فضای بیشتری برای ادامه معاملات وجود دارد. اگر این عدد زیر 50 درصد باشد، معمولا حساب مارجین کال می‌شود.

برای مثال فرض کنید سطح مارجین‌کال بروکر 50 درصد است. بالانس حساب 950 دلار و مارجین استفاده‌شده 200 دلار است و معاملات نیز 150 دلار سود دارند. در این حالت اکوئیتی به 1,100 دلار می‌رسد و فری مارجین 900 دلار خواهد بود که حدود 80 درصد اکوئیتی است. همچنین مارجین‌لول 550 درصد می‌شود که نشان‌دهنده وضعیت مناسب حساب و ریسک کنترل‌شده است.

اما اگر معاملات باز وارد 400 دلار ضرر شوند و معامله‌گر برای جبران آن‌ها معاملات بیشتری باز کند و مارجین به 1,000 دلار برسد، اکوئیتی حساب به 550 دلار کاهش پیدا می‌کند و فری مارجین منفی می‌شود. در این شرایط مارجین‌لول به حدود 55 درصد می‌رسد و حساب در ریسک به شدت بالا و تقریبا در آستانه مارجین‌کال قرار می‌گیرد.

کلام پایانی | فری مارجین چیست؟

فری مارجین در فارکس یکی از مهم‌ترین معیارهای مدیریت سرمایه است که نشان می‌دهد چه مقدار از سرمایه حساب، پس از کسر مارجین معاملات باز، همچنان آزاد و قابل استفاده است. این مقدار مستقیم تحت‌تأثیر اکوئیتی و سود یا زیان لحظه‌ای پوزیشن‌ها قرار دارد و هر تغییری در وضعیت معاملات به‌سرعت روی فری مارجین اثر می‌گذارد. زمانی که فری مارجین در سطح مناسبی قرار داشته باشد، معامله‌گر می‌تواند با خیال راحت‌تری معاملات جدید باز کند و حساب نیز توان تحمل نوسانات طبیعی بازار را خواهد داشت. کاهش شدید فری مارجین، نشانه افزایش ریسک و احتمال رسیدن به مارجین‌کال و استاپ‌اوت است.

در نهایت مدیریت صحیح فری مارجین، به‌معنای کنترل ریسک بهتر، حفظ سرمایه و افزایش پایداری در معاملات است. بدون شناخت دقیق  مفهوم فری مارجین در فارکس، معامله‌گر نمی‌تواند وضعیت واقعی حساب خود را ارزیابی کند یا حجم‌های معاملاتی مناسبی انتخاب کند.