مدیریت سرمایه در فارکس چگونه است؟

معامله در بازار فارکس، بدون توجه به تکنیک‌های مهم اصول مدیریت سرمایه و ریسک، می‌تواند رفتار معاملاتی را به الگوهای قمارگونه نزدیک کند. در واقع، اگر سرمایه خود را به‌درستی مدیریت نکنید، از سودآورترین استراتژی‌های معاملاتی نیز هیچ نتایج مثبتی نمی‌گیرید.

از آنجایی که معامله‌گران در بازار فارکس هیجان و چالش را در کنار یکدیگر تجربه می‌کنند و این بازار یکی از پرنوسان‌ترین بازارهای مالی جهان است که در کنار فرصت سود، ریسک بالایی هم دارد؛ ضرورت آموزش مدیریت سرمایه در فارکس را به یک اصل حیاتی و مهم برای تریدرها تبدیل کرده است.

در این مقاله از ایران بروکر ۱۴ استراتژی و تکنیک مهم برای مدیریت سرمایه در فارکس را بررسی می‌کنیم. این استراتژی‌ها باید باتوجه‌به سبک معاملاتی، میزان سرمایه و تحمل ریسک هر معامله‌گر انتخاب و استفاده شوند.

مدیریت سرمایه در فارکس چیست؟

مدیریت سرمایه در فارکس مجموعه‌ای از اصول و روش‌ها برای کنترل ریسک، حفظ سرمایه و تعیین حجم مناسب معاملات است تا معامله‌گر بتواند در بلندمدت در بازار باقی بماند. برخلاف تصور بسیاری از افراد، موفقیت در فارکس فقط به پیداکردن نقطه ورود مناسب وابسته نیست؛ بلکه نحوه مدیریت ریسک، میزان سرمایه درگیر در هر معامله و کنترل زیان‌ها نقش مهم‌تری در بقا و سودآوری پایدار دارند.

هدف اصلی مدیریت سرمایه این است که حتی در صورت وقوع چند زیان متوالی، حساب معاملاتی دچار افت شدید یا نابودی کامل نشود.

محاسبه مدیریت سرمایه در فارکس

اکثر معامله‌گران حرفه‌ای همواره از قانون ۲ درصد پیروی می‌کنند؛ یعنی ریسک هر معامله نباید از حدود ۲ درصد کل سرمایه فراتر رود. این بدان معنا است که حتی با ده معامله پرضرر پی‌درپی، حساب عملاً تخلیه نخواهد شد و فرصت جبران برای معامله‌گر باقی می‌ماند.

اما چگونه می‌توان این درصد ریسک را به یک حجم معامله مشخص تبدیل کرد؟ برای محاسبه حجم مطلوب، به چهار متغیر اصلی نیاز دارید: موجودی حساب، درصد ریسکی که حاضر به پذیرش آن هستید، فاصله حد ضرر از نقطه ورود (بر حسب پیپ) و ارزش هر پیپ طبق نماد معاملاتی جفت‌ارز. فرمول محاسبه مدیریت سرمایه در فارکس به این صورت است:

اندازه موقعیت (لات) = (موجودی حساب × درصد ریسک) ÷ (حدضرر بر حسب پیپ × ارزش هر پیپ)

فرض کنید موجودی حساب شما ۱۰,۰۰۰ دلار است. اگر ارزش هر پیپ در یک لات استاندارد حدود ۱۰ دلار باشد، حداکثر ریسک مجازتان ۲ درصد (۲۰۰ دلار) و حد ضرر معامله روی جفت ارز یورو/دلار در فاصله ۵۰ پیپ از نقطه ورود تنظیم شده باشد، طبق فرمول، شما می‌توانید حجم معامله ۰.۴ لات را وارد کنید. با چنین محاسبه‌ای، ریسک خروجی همواره برابر همان ۲۰۰ دلار باقی می‌ماند، فارغ از آنکه معامله سود کند یا با حد ضرر مواجه شود.

استفاده از ماشین‌حساب‌های آنلاین یا Position Size Calculator این فرایند را تسریع کرده و احتمال خطای انسانی را به حداقل می‌رساند. به‌خاطر داشته باشید که مدیریت ریسک و تعیین حجم معامله نقش مهمی در حفظ سرمایه و پایداری عملکرد معاملاتی دارند.

انواع مدیریت سرمایه در فارکس

مدیریت سرمایه به‌عنوان یکی از ارکان اصلی موفقیت در فارکس و بازارهای مالی، روش‌های مختلفی دارد که هرکدام برای شرایط و شخصیت معاملاتی متفاوتی طراحی شده‌اند. متخصصان این حوزه این روش‌ها را به دو دسته کلی تقسیم می‌کنند: روش‌های کسر ثابت مبتنی بر درصدی از سرمایه و روش‌های پیشرفته که بر پایه آمارهای عملکرد تاریخی معاملات عمل می‌کنند.

در ادامه به مهم‌ترین انواع مدیریت سرمایه اشاره کرده‌ایم.

روش کسر ثابت (Fixed Fractional)

در این روش که پایه‌ای‌ترین و امن‌ترین مدل مدیریت سرمایه است، معامله‌گر در هر ترید، درصد ثابتی از سرمایه موجود خود را ریسک می‌کند. قانون ۲ درصد معروف‌ترین نمونه این روش است. مزیت اصلی آن کاهش خودکار ریسک معاملات در دوره‌های ضرر متوالی است که از نابودی حساب جلوگیری می‌کند.

مدل درصد نوسان (Percent Volatility)

در این مدل پیشرفته، حجم معامله بر اساس نوسان‌پذیری ذاتی هر جفت‌ارز تنظیم می‌شود. به‌عنوان مثال، با استفاده از اندیکاتور ATR می‌توان معاملاتی با ریسک یکسان حتی روی جفت‌ارزهایی با رفتار قیمتی کاملاً متفاوت مانند EUR/USD و GBP/JPY انجام داد. این روش مخصوصاً برای معامله‌گران پورتفوی که چندین نماد مختلف را همزمان معامله می‌کنند، بسیار محبوب است.

روش کِلی (Kelly Criterion)

این مدل ریاضی که توسط جان کِلی در دهه ۱۹۵۰ معرفی شد، اندازه بهینه سرمایه‌گذاری را با استفاده از وین‌ریت و نسبت ریسک به ریوارد محاسبه می‌کند. هرچند مدل کِلی در تئوری می‌تواند نرخ رشد سرمایه را افزایش دهد، اما در عمل به دلیل حساسیت شدید به خطا در تخمین پارامترها، مقدار توصیه‌شده اغلب نصف می‌شود تا ریسک آن کاهش یابد.

روش نسبت ثابت (Fixed Ratio)

روش ابداعی رایان جونز است که در آن به‌جای افزایش حجم معامله پس از هر سود، معامله‌گر برای افزایش هر سطح حجم (مثلاً از ۱ لات به ۲ لات) باید مقدار مشخصی سود کسب کند. این روش نقطه تعادلی بین رشد سریع سرمایه و حفظ ریسک معقول ایجاد می‌کند و برای معامله‌گران نیمه‌حرفه‌ای که به‌دنبال رشد محافظه‌‌کارانه هستند بسیار مناسب است.

مارتینگل و ضدمارتینگل (Martingale & Anti-Martingale)

مارتینگل یک روش پرریسک است که در آن پس از هر معامله ضررده، حجم معامله بعدی دو برابر می‌شود تا با یک معامله برنده، تمام زیان‌های قبلی جبران شود. این روش در عمل نیاز به سرمایه‌ای بسیار بزرگ دارد و حتی با یک روند طولانی خلاف جهت، می‌تواند کل حساب را نابود کند.

ضدمارتینگل عکس این روش عمل می‌کند؛ یعنی حجم معامله تنها پس از معاملات سودده افزایش می‌یابد. این روش با کاهش ریسک در دوره‌های ضرر متوالی، بسیار ایمن‌تر از مارتینگل طراحی شده است.

۱۴ استراتژی مدیریت سرمایه در بازار فارکس

قبل از اینکه سراغ استراتژی‌های مدیریت سرمایه برویم، باید بدانید که هیچ راه واحد و قطعی‌ای برای کنترل ریسک در فارکس وجود ندارد. هر معامله‌گر باتوجه‌به میزان سرمایه، سبک معاملاتی، تحمل ریسک و شرایط روانی خود باید مجموعه‌ای از قوانین مدیریت سرمایه را برای معاملاتش تعریف کند.

استراتژی‌هایی که در ادامه بررسی می‌شوند، از مهم‌ترین اصولی هستند که معامله‌گران حرفه‌ای برای حفظ سرمایه، کنترل زیان و افزایش پایداری عملکرد خود در بلندمدت از آن‌ها استفاده می‌کنند.

۱- تامین سرمایه؛ با پولی وارد بازار شوید که به آن نیاز ندارید

شاید در نگاه اول واضح و شفاف به‌نظر برسد، اما اولین قانون در معاملات فارکس یا هر بازار دیگری این است که شما تنها با پولی وارد بازار شوید که به آن نیازی ندارید. در واقع، باید این حقیقت را بپذیرید که اگر آن سرمایه برای همیشه ازدست‌رفت، کل زندگی شما بر باد نرود. 

البته بسیاری از معامله‌گران، به ویژه مبتدیان، این قانون را پشت گوش می‌اندازند و تصور می‌کنند که این اتفاق برای آن‌ها نمی‌افتد. اگر ترید در بازار فارکس مانند یک قمار بود، آیا تمام سرمایه خود را برای شرط‌بندی استفاده می‌کردید؟ بدون شک چنین کاری نمی‌کنید. در نتیجه، همین قانون را برای بازار فارکس نیز به‌کار ببرید.

به دو دلیل نباید تمام سرمایه خود را وارد بازار کنید:

• ممکن است تمام سرمایه معاملاتی خود را از دست بدهید.
• ترید با سرمایه اصلی زندگی، فشار و استرس عاطفی زیادی به شما وارد می‌کند و توانایی تصمیم‌گیری درست را به حداقل می‌رساند.

۲- بررسی میزان تحمل ریسک

حتماً قبل از شروع معامله باید میزان تحمل ریسک خود را باتوجه‌به موارد زیر تعیین کنید:

• سن
• دانش معاملاتی از بازار فارکس
• تجربه در معاملات مختلف
• مقدار پولی که حاضر به ازدست‌دادن هستید
• اهداف سرمایه‌گذاری

سعی کنید معاملات را در محدوده تحمل ریسک خود نگه‌دارید تا احتمال موفقیت و سوددهی هر یک از آن‌ها را بیشتر کنید. زمانی که میزان تحمل ریسک خود را تعیین می‌کنید، در واقع کنترل اوضاع را در دست دارید؛ زیرا می‌دانید چه مقدار پول باتوجه‌به شرایط مالی خود و با چه هدفی وارد معامله می‌کنید.

۳- استفاده از حساب دمو نه حساب واقعی

حتما قبل از ورود مستقیم به بازار فارکس با پول واقعی، از حساب دمو استفاده کنید. حساب دمو این فرصت را به شما می‌دهد تا تجربه عملی از استراتژی‌های معاملاتی فارکس به‌دست آورید.

حساب دمو برای یادگیری پلتفرم، تست استراتژی و تمرین مدیریت سرمایه در فارکس مفید است. به علاوه، این فرصت را دارید تا اشتباهات خود را پیدا کنید و برای آن‌ها راه حلی بسازید.

بهترین کار این است که قبل از معامله با پول واقعی و تا زمان رسیدن به سوددهی پایدار و اجرای منظم استراتژی از حساب دمو کمک بگیرید.

۴- انتخاب یک استراتژی معاملاتی مناسب

زمانی که نوبت به معامله می‌رسد، باید یک استراتژی درست داشته باشید. البته همیشه این نکته را گوشه ذهنتان داشته باشید که تمامی این استراتژی‌ها برای یک معامله‌گر مفید نیست. برای مثال، یک معامله‌گر ممکن است با ترید روزانه سود کند؛ درحالی‌که با ترید خبری (نیوزتریدینگ) موفق نشود. به‌طور کلی استراتژی‌های مختلفی وجود دارند که در ادامه چند مورد از محبوب‌ترین آن‌ها را معرفی می‌کنیم:

• اسکالپینگ (Scalping): معاملات با نوسانات قیمت محلی
• معاملات فرکانس بالا (High frequency trading): انجام معاملات متعدد در طی یک روز با استفاده از الگوریتم‌های حرفه‌ای
• کپی تریدینگ (Copy trading): کپی‌کردن و استفاده از استراتژی‌های معاملاتی تریدرهای موفق
• ترید با خبر (News trading): ورود و خروج به معاملات باتوجه‌به اخبار
• معاملات روزانه (Day trading): باز و بسته‌کردن معاملات در یک روز معاملاتی برای جلوگیری از سواپ
• معاملات نوسانی یا سویینگ تریدینگ (Swing trading): بازگذاشتن پوزیشن‌های معاملاتی طی ۲۴ ساعت، چند روز یا چند هفته
• ترید بلندمدت (Long term trading): نگهداری موقعیت‌ها برای هفته‌ها یا ماه‌ها و تمرکز بر تحلیل بنیادی

۵- مدیریت ریسک با به کارگیری قانون ۲٪ برای معاملات

قانون ۲ درصد یک اصل در مدیریت ریسک است که می‌گوید در هر معامله نباید بیش از ۲٪ از کل سرمایه حساب در معرض ریسک قرار بگیرد. منظور از ریسک، میزان زیان احتمالی معامله در صورت برخورد قیمت به حد ضرر است؛ درواقع حجم معامله باید طوری تنظیم شود که اگر حد ضرر فعال شد، ضرر نهایی از ۲٪ کل موجودی حساب بیشتر نشود.

به‌عنوان مثال اگر سرمایه حسابتان ۱۰,۰۰۰ دلار باشد، حداکثر ریسک مجاز شما در هر معامله ۲۰۰ دلار خواهد بود؛ یعنی اگر معامله به حد ضرر برسد، نباید بیشتر از ۲۰۰ دلار ضرر کنید.

ساده بگوییم، یک مدیریت سرمایه و استراتژی معاملاتی مناسب باید به معامله‌گر کمک کند تا در طول زمان پول به‌دست آورد، نه اینکه سرمایه خود را از دست بدهد. از طرفی، شما نمی‌توانید اطمینان دهید که در معامله بعدی یا حتی ۱۰ معامله بعدی چه اتفاقی می‌افتد. به همین دلیل، برای کاهش خطر و ضرر در معامله بعدی، ۲٪ از کل سرمایه قابل ریسکتان را در معرض ضرر قرار دهید.

برخی از تریدرها اندازه هر معامله را باتوجه‌به استراتژی خود تغییر می‌دهند. برای مثال، روش مدیریت آنتی مارتینگل (anti martingale) حجم معامله را هر بار پس از زیان نصف می‌کند. از سوی دیگر، تریدر زمانی که هر معامله سود بیشتری بدهد، اندازه معامله را دو برابر می‌کند.

۶- تنظیم حداکثر افت سرمایه (Drawdown) حساب در هر ترید

دراودان (Drawdown) تفاوت ارزش حساب در دو دوره مختلف معاملاتی را بررسی می‌کند. این دو دوره معاملاتی عبارت‌اند از:

• ارزش حساب معاملاتی در بالاترین نقطه و قبل از انجام معاملات ریسکی و ضررده
• ارزش حساب معاملاتی پس از انجام برخی معاملات ریسکی

مثال: اگر شما ۱۰ هزار دلار در حساب خود داشته باشید و سپس ۵۰۰ دلار را از دست بدهید، دراودان شما ۵ درصد است. هر چقدر میزان افت سرمایه حساب شما بزرگتر باشد، سخت‌تر می‌توانید موجودی حساب خود را با معاملات موفق برگردانید. 

نکته قابل‌توجه این است که تریدرها می‌توانند باتوجه‌به استراتژی خود، میزان افت سرمایه خود را تعیین کنند. برای مثال، برخی معامله‌گران حداکثر افت سرمایه کل حساب را مثلاً روی ۷٪ محدود می‌کنند تا مجموع زیان معاملات از این مقدار فراتر نرود.

۷- استفاده از دستورات حد ضرر

حد ضرر روی موقعیت باز معاملاتی قرار می‌گیرد و اگر روند قیمت طبق پیش‌بینی‌های شما پیش نرفت، به سرعت موقعیت باز شما را می‌بندد تا از زیان بیش از حد جلوگیری کند. سه دلیل مهم برای استفاده از دستور حد ضرر عبارت‌ند از:

• به شما کمک می‌کند که میزان سوددهی استراتژی معاملاتی خود را بررسی کنید.
• از ضررهای جبران ناپذیر جلوگیری می‌کند‌.
• می‌توانید صفحه معاملاتی را ببندید و به کارهای دیگر برسید.

۸- تعیین نسبت ریسک به ریوارد ۱:۲

استفاده از نسبت ریسک به ریوارد مناسب می‌تواند در بلندمدت به بهبود مدیریت سود و زیان کمک کند. از طرفی، اگر نسبت ریسک به ریوارد را با تعیین حد ضرر همراه کنید، بدون شک اتفاقات خوبی برای شما می‌افتد. نسبت ریسک به ریوارد فاصله بین نقطه ورود شما را با سفارشات حد ضرر و حد سود مقایسه می‌کند. 

• مثال: اگر فاصله بین نقطه ورودی شما و سطح حد ضرر ۵۰ پیپ، و فاصله بین نقطه ورود و حد سود ۱۵۰ پیپ باشد، در این صورت شما از نسبت ریسک به ریوارد ۱ به ۳ استفاده می‌کنید. در واقع شما ۵۰ پیپ را به‌خطر می‌اندازید تا ۱۵۰ پیپ داشته باشید. 

نکته: بسیاری از معامله‌گران تلاش می‌کنند نسبت ریسک به ریوارد حداقل ۱:۲ یا بیشتر داشته باشند.

۹- حفظ درصد ریسک در معاملات

اکثر معامله‌گران مبتدی به‌محض کسب سود در یک معامله، اندازه موقعیت خود را افزایش می‌دهند و این یکی از بهترین روش‌ها برای ازبین‌بردن حساب معاملاتی است. همیشه ریسک حساب خود را ثابت نگه‌دارید و بیش از حد اعتمادبه‌‌نفس نداشته باشید. مبادا به‌خاطر چند معامله برنده به خودتان مغرور شوید؛ زیرا موفقیت در یک معامله به معنی موفقیت در معاملات بعدی نیست.

۱۰- مدیریت سرمایه موثر با اهرم و مارجین

اهرم به معامله‌گران این فرصت را می‌دهد تا روی پوزیشن‌های معاملاتی بزرگ با مقدار کمی سرمایه وارد شوند. از طرفی، مارجین، سپرده سرمایه موردنیاز برای بازکردن و حفظ موقعیت اهرمی را فراهم می‌کند. هنگامی که از مارجین و اهرم استفاده می‌کنید، اهرم باعث افزایش اندازه موقعیت معاملاتی می‌شود و در نتیجه سود و زیان را بزرگ‌تر می‌کند.

نکات مهم برای مدیریت اهرم و مارجین در معاملات فارکس

• معاملات مارجین و اهرم سود و ضرر را به یک نسبت افزایش می‌دهند.
• باید از اهرم و مارجین متناسب با میزان تحمل ریسک و سبک معاملاتی خود استفاده کنید.
• حتماً باید سطوح مارجین را زیر نظر داشته باشید تا دچار مارجین کال (Margin Call) نشوید؛ زیرا موقعیت معاملاتی بسته می‌شود.

مهم: سازمان بورس و اوراق بهادار اروپا (ESMA) محدودیت‌هایی را برای اهرم توسط کارگزاران اعمال کرده است؛ زیرا معامله‌گران خرده‌فروشی، به‌ویژه معامله‌گران جدید، معمولاً در مدیریت اهرم ضعیف عمل می‌کنند. این محدودیت‌های اهرمی عبارت‌اند از:

• ۳۰:۱: برای جفت ارزهای اصلی
• ۲۰:۱: برای جفت ارزهای غیر اصلی

۱۱- عدم معامله روی چندین معامله با یک ارز مشترک

باز کردن همزمان معاملات روی جفت‌ارزهای همبسته می‌تواند ریسک واقعی حساب را افزایش دهد؛ زیرا حرکات قیمتی آن‌ها ممکن است به یکدیگر وابسته باشد.

اگر برای مدت طولانی روی جفت ارز EUR/USD و USD/CHF پیش بروید و این جفت ارز مخالف یکدیگر پیش بروند، تقریبا روی هیچ معامله‌ای سرمایه‌گذاری نکرده‌اید. چرا؟ زیرا USD یک‌بار به‌عنوان ارز پایه (USD/CHF) و یک‌بار به‌عنوان ارز مظنه (EUR/USD) استفاده می‌شود.  این بدان معناست که اگر دلار آمریکا در برابر همتایان اصلی خود تقویت شود، EUR/USD روند نزولی خواهد داشت؛ درحالی‌که USD/CHF افزایش می‌یابد. در واقع، افزایش نرخ دلار در یک معامله باعث کاهش معامله دیگر با همان ارز می‌شود.

۱۲- جلوگیری از معامله زیاد یا اورتریدینگ در بازار

نیازی نیست هر ساعت یا حتی هر روز معامله انجام دهید. منتظر بمانید تا بازار یک فرصت مناسب در اختیارتان قرار دهد. این نکته را در نظر بگیرید که حتی اگر از بهترین سیستم مدیریت سرمایه در فارکس نیز استفاده کنید، باز هم اگر چندین معامله را بدون تحلیل بازار پیش ببرید، بدون شک ضرر می‌کنید. 

۱۳- توجه و اهمیت به همبستگی ارزی

همان‌طور که می‌دانید، ارزها به‌صورت جفت قیمت‌گذاری می‌شوند و نسبت به یکدیگر همبستگی یا عدم همبستگی دارند. همبستگی نشان‌دهنده میزان تغییر قیمت یک دارایی نسبت به دیگری است. اگر دو دارایی همبستگی مثبت داشته باشند، به این معنی است که در یک جهت حرکت می‌کنند؛ در حالی که همبستگی منفی نشان‌دهنده حرکت جفت ارزها در جهت مخالف هم است. 

۱۴- بستن معاملات ضررده و ادامه دادن معاملات سودده

حتماً تا به حال این جمله را شنیده‌اید: «زیان خود را کم کنید و اجازه دهید سودتان ادامه پیدا کند.» معامله‌گران حرفه‌ای فارکس دقیقاً همین کار را انجام می‌دهند. آن‌ها نسبت به ضررهای خود بسیار بی‌صبر هستند و یک موقعیت بازنده را زودتر می‌بندند، اما اجازه می‌دهند موقعیت‌های برنده‌شان اجرا شود. 

مبتدیان بازار برعکس این قاعده پیش می‌روند. آن‌ها اجازه می دهند زیان‌هایشان ادامه پیدا کند، به این امید که دوباره قیمت برگردد و از این طریق، سود خود را به دلیل ترس ازدست‌دادن سرمایه کاهش می‌دهند.

کلام پایانی | افزایش سود در بازار فارکس با مدیریت سرمایه

بازار فارکس می‌تواند فرصت‌های معاملاتی متعددی ایجاد کند، اما برای اینکه بتوانید از این فرصت‌های طلایی برای کسب سود استفاده کنید حتماً باید به سراغ تکنیک‌های کاربردی برای مدیریت سرمایه بروید. یک اصل اساسی در بازار فارکس وجود دارد؛ به هیچ عنوان تمام سرمایه خود را وارد بازار نکنید و قبل از شروع معامله، حتما استراتژی برای مدیریت سرمایه داشته باشید. 

ما در این مقاله به طور کامل بهترین استراتژی‌ها برای مدیریت سرمایه در فارکس را بررسی کردیم. درنهایت هر معامله‌گر باید باتوجه‌به سبک معاملاتی و میزان ریسک‌پذیری خود، روش مناسب مدیریت سرمایه را انتخاب کند.