بیت کوین چه مشکلاتی را حل می‌کند؟

چه چیزی باعث شد تا بیت‌کوین تا این حد مهم شود؟

چه تغییراتی در دنیای پول مورد استقبال قرار می‌گیرد؟

همان‌طور که در مقاله قبلی ذکر شد، یک شخصیت مرموز که خود را ساتوشی ناکاماتو نامیده بود، وایت‌پیپری با عنوان “بیت‌کوین یک سیستم نقدی الکترونیکی همتا به همتا” منتشر کرد.

این وایت پیپر یا سندنامه، جزئیات ایجاد پول نقد الکترونیک (ارزهای دیجیتال) را که بی‌نیاز به کنترل هیچ سازمان یا دولتی هستند، فاش کرد.

ساتوشی ناکاماتو در طول تحقیقاتش متوجه شد در گذشته نیز تلاش‌های متعددی برای ایجاد یک ارز دیجیتال صورت گرفته بود.

البته ارزهای پیشگام دیگری مانند B-money, Bit Gold, Ecash, E-gold, Hashcash, Liberty Reserve و Prow قبلا به‌وجود آمده بودند اما به ۲ دلیل هیچ‌کدام موثر واقع نشدند:

1. متمرکز بودن

این ارزهای دیجیتال توسط یک مقام مرکزی کنترل می‌شدند که همین ویژگی نقطه ضعف بزرگی برای آن‌ها بود. این متمرکز بودن، انواع دیگری از ریسک را نیز ایجاد می‌کرد:

• یک نهاد نظارتی می‌تواند تصمیم بگیرد تا کارهای مبهمی انجام دهد. مثلا با هدف استفاده شخصی مقداری پول اضافه به صورت مخفیانه تولید کند.
• همچنین امکان هک شدن سیستم‌ها وجود داشت و این‌گونه، پول کاربران به سرقت می‌رفت.
• مشکل دیگر زمانی بود که نهادها از سوی دولت مجبور به تعطیلی می‌شدند و در این صورت پول همه افراد کاملا ارزش خود را از دست می‌داد.

2. دوبار خرج کردن

هیچ راه قابل اطمینانی برای تشخیص اینکه یک ارز دوبار خرج شده است یا نه وجود نداشت.

قبل از اینکه ساتوشی ایده‌ای درمورد بیت‌کوین داشته باشد، برای ایجاد پول الکترونیکی غیرمتمرکز یا پول نقد دیجیتال تلاش‌های بسیاری شد اما همه آن‌ها شکست خوردند.

برای مدتی این کار غیرممکن به‌نظر می‌رسید.

شما قادر هستید با ایمیل خود عکس‌، PDF و دیگر اسناد را به دیگران ارسال کنید اما این قابلیت درمورد پول وجود ندارد.

چرا؟

چون زمانی که می‌خواهید یک دارایی ارزشمند را انتقال دهید باید مطمئن شوید آن انتقال به درستی انجام شده است.

برای مثال فرض کنید یک عروسک بامزه می‌بینید اما موفق نمی‌شوید از آن عکس بگیرید.

شما قصد دارید عکسی را که گرفته‌ام از من بخرید تا هیچ‌کس دیگری نتواند آن عکس را داشته باشد.

اگر من بخواهم نسخه اصلی دیجیتالی را برای شما ارسال کنم، می‌توانم به سادگی آن را به یک پیام متنی پیوست کنم و بعد برایتان بفرستم.

سپس شما عکس را دریافت می‌کنید.

اما حالا دو کپی از عکس وجود دارد. یکی از آن‌ها به پیام متنی پیوست شده و دیگری فایل اصلی است که من آن را در کامپیوتر خود ذخیره کرده‌ام.

اتفاقی که افتاده این است که من یک کپی از فایل عکس برای شما ارسال کردم نه فایل اصلی آن.

زمانی که صحبت از عکس‌های دیجیتالی (عکس‌هایی که در نمایشگر‌های دیجیتالی قابل مشاهده هستند) به میان می‌آید، افراد واکنش خاصی نسبت به آن ندارند. (به جز هنر پیشه‌هایی که نگران عکس‌های شخصی‌شان هستند)

اما زمانی که صحبت از ارسال پول‌های دیجیتال به میان می‌آید، همه افراد واکنش خاص خود را خواهند داشت چرا که موضوع بسیار مهمی است.

بیایید به مثال معامله نقدی درس قبل که دو طرف آن مولی و اورسولا بودند برگردیم.

تصور کنید مولی یک دلار خود را اسکن کرده و نام تصویر دیجیتال را one-dollar.jpg بگذارد.

زمانی که چیزی در شکل دیجیتالی خود وجود دارد، کپی و جعل آن بسیار راحت است. هرچقدر که بخواهید می‌توانید این کار را انجام دهید.

خب ارزش آن پول کجاست؟

مولی می‌تواند به تعداد نامحدود از فایل دیجیتال یک دلاری کپی کند و آن را هر چند بار که بخواهد خرج کند.

به این مشکل “مصرف دو برابر” یا “دو بار خرج کردن” می‌گویند.

حالا اگر تعداد زیادی از افراد فایل تصویری دلار “one-dollar.jpg” را در اختیار داشته باشند، پس مالک واقعی آن چه کسی است؟

اگر بخواهید پول خود را دیجیتالی خرج کنید، چگونه می‌توان ثابت کرد که هم پول از مبدا ارسال یافته و هم انتقال مالکیت صورت گرفته است؟

اگر مولی نسخه دیجیتال یک دلار را به اورسولا بدهد، چگونه می‌تواند ثابت کند که قرار نیست دوباره این یک دلار را برای شخص دیگری ارسال کند؟

در پرداخت‌های دیجیتالی، ارزش خالص همه تراکنش‌ها باید مساوی با صفر باشد. برای مثال زمانی که اورسولا یک دلار به مولی انتقال می‌دهد، پس یک دلار از دست می‌دهد (0=1-1) و مولی آن یک دلار به‌دست می‌آورد.

قبل از بیت‌کوین، ارسال پول به صورت الکترونیکی تنها از طریق بانک یا شرکت های پرداختی مانند paypal امکان‌پذیر بود. (سپس با افزایش استفاده از تلفن همراه، اپلیکیشن‌های انتقال پول نیز طراحی شدند)

در حقیقت برای انتقال پول به یک مرجع مرکزی وابسته بودیم.

اتفاقاتی که به ترتیب رخ می‌دهند:

• مولی در حسابش یک دلار دارد و موجودی حساب اورسولا صفر است.
• مولی از بانک درخواست می‌کند تا یک دلار را به اورسولا انتقال دهد.
• بانک این انتقال پول بین دو حساب را انجام می‌دهد.
• موجودی حساب مولی و اورسولا به‌صورت اعداد در رایانه وجود دارد.
• مولی و اورسولا مطمئن هستند که موجودی حساب آن‌ها توسط بانک، به‌روز و دقیق نگه‌داشته می‌شود.
• اگر متوجه شده باشید، هیچ تغییر فیزیکی در انتقال پول وجود ندارد.
• به‌جای اسکناس یک دلاری، اورسولا و مولی برای انجام تراکنش دیجیتال به بانک اعتماد کرده و از طریق آن اقدام می‌کنند.

دفتر کل چیست؟

یکی از وظایف بانک، پیگیری حساب خریداران و فروشندگان است.

به نظر شما چگونه این کار انجام می‌شود؟

بانک از دفتر کل استفاده می‌کند.

به دو نمونه از عملکردهای دفتر کل در ادامه اشاره می‌کنیم:

• به عنوان روشی برای اثبات مالکیت عمل می‌کند به این صورت که اطلاعات گذشته را در دفتر کل ذخیره می‌کند.
• هرگونه انتقال مالکیت را مستند می‌کند، به این معنی که داده‌های جدید تولید و در دفتر ثبت می‌شوند.

در تراکنش بانکی سنتی، زمانی که مولی قصد دارد مبلغی را برای اورسولا ارسال کند،‌ نهاد مرکزی (بانک) به دفتر کل مراجعه می‌کند تا مطمئن شود که آن مبلغ در حساب بانکی مولی وجود دارد، سپس موجودی حساب او را کاهش داده و موجودی حساب اورسولا را افزایش می‌دهد.

اصولا در نقل و انتقالات الکترونیکی (غیرفیزیکی)، به یک سیستم ثبت اسناد نیاز داریم.

و این دقیقا کاری است که دفتر کل انجام می‌دهد و تراکنش‌ها را ثبت می‌کند.

در این مثال دفتر کل، تراکنش را این‌گونه ثبت کرد: مولی یک دلار به اورسولا انتقال داده است و حالا مولی ۰ دلار دارد.

با این روش، مشکل مصرف دوبرابر حل می‌شود.

زمانی که این واسطه‌ها وجود نداشته باشند، در تراکنش‌های آنلاین می‌توانیم پول را کپی “copy” و جای‌گذاری “paste” کنیم و تشخیص اینکه کدام تراکنش‌ها قانونی یا تقلبی هستند غیرممکن است.

بنابراین دلیلی که باعث می‌شود به مقامات مرکزی وابسته باشیم و به آن‌ها اعتماد کنیم این است که آن‌ها مشکل دوبار خرج کردن را حل می‌کنند.

دو بار خرج کردن یعنی انجام دو پرداخت با یک پول که هدف آن فریب‌دادن گیرنده آن وجه است. با ارز فیزیکی این کار امکان پذیر نیست. شما نمی‌توانید یک اسکناس ۵ دلاری را همزمان به دو نفر بدهید. پس باید در پرداخت‌های آنلاین به شخص ثالث (نهادهای مرکزی مانند بانک‌ها) اعتماد کنید تا مطمئن شوید انتقال یا دریافت پول به درستی انجام شده است. بانک‌ها، شرکت‌های اعتباری و پردازشگرهای پرداخت، تراکنش‌ها را اعتبار سنجی می‌کنند و ریسک دوبار خرج کردن را به حداقل می‌رسانند.

برای مثال زمانی که به بانک اعتماد می‌کنید مطمئن هستید که موجودی حساب شما به طور دقیق در دفتر کل نگهداری می‌شود، پول‌های شما به سرقت نمی‌رود و یا به دولت‌ها اجازه دسترسی برای مصادره کردن پول شما داده نمی‌شود.

اما زمانی که بانک تحت فشار قرار می‌گیرد تا تراکنش‌ها را به دلایلی (مانند دلایل سیاسی و …) مسدود کند، ممکن است تراکنش شما توسط دولت “سانسور” شود.

تکیه و اعتماد به بانک‌ها و سایر اشخاص ثالث، مشکلی است که آن را متمرکز بودن می‌نامند.

پس به‌طور خلاصه، در حال حاضر ۲ مشکل اصلی با پول دیجیتال داریم:

مشکل اول: دوبار خرج کردن

از آن‌جایی که هرچیزی در قالب دیجیتالی خود به راحتی قابل جعل است، خطر اینکه شخصی بتواند پول دیجیتال را دو بار (یا بیشتر) خرج کند وجود دارد. به این مقدار پول جدید تولید شده که قبلا وجود نداشت پول تقلبی گفته می‌شود.

مشکل دوم: متمرکز بودن

برای حل مشکل “دوبار خرج کردن” ناچارید به شخص ثالثی برای حفظ و پیگیری تغییر مالکیت وجوه تکیه کنید. اما این‌کار خطرات دیگری را برای پول دیجیتال شما به دنبال دارد مانند: مصادره شدن، به سرقت رفتن یا مسدود شدن توسط شخص ثالث و این بدان معناست که شما کنترلی بر پول خود ندارید.

و ساتوشی ناکاماتو پی‌برد که چگونه می‌توان هر دو مشکل را حل کرد!

اگر بخواهیم مانند پیام متنی یا ایمیل که بدون نیاز به هیچ واسطه مرکزی می‌توانند جابه‌جا شوند، پول را مجاز به نقل و انتقال بدون وابستگی به نهادهای اقتصادی مانند بانک کنیم، قطعا به راه حل منحصر به فردی نیاز داریم که مو لای درز آن نرود!

ساتوشی راه جدیدی برای استفاده از پول به شکل دیجیتال ایجاد کرد که ضد جعل است و می‌توان آن را به‌طور مستقیم از فردی به فرد دیگر (همتا به همتا) ارسال کرد بدون اینکه نیازی به رفتن به یک موسسه مالی داشته باشید.

دیگر خبری از بانک‌ها یا سایر واسطه‌ها نیست. اگر می‌خواهید پولی را انتقال دهید پس نیازی هم به اجازه یا تایید آن‌ها ندارید.

اما چگونه؟

اگر یک مرجع مرکزی مانند بانک، نگهداری دفتر کل و نظارت بر پیگیری مالکیت را به عهده نداشته باشد، پس چگونه می‌توان از دو بار خرج کردن پول‌های دیجیتال جلوگیری کرد؟

چه کسی داده‌های دفتر کل را تایید و نگهداری می‌کند؟

خب! اگر نمی‌خواهید به موسسات مالی سنتی متکی باشید، مجبور هستید از صفر شروع کنید و یک سیستم کاملا جدید ایجاد کنید.

اگر می‌خواهید به طور کامل بانک‌ها را کنار بگذارید، به یک سیستم جدید برای پیگیری و انتقال پول از شخصی به شخص دیگر نیاز دارید.

عدم تمایل به تکیه بر بانک‌ها یا دولت‌ها به این معنی است که شما نمی‌توانید یا نمی‌خواهید عضوی از سیستم مالی موجود باشید.

چرا؟

زیرا پولی که در سیستم‌های مالی موجود استفاده می‌شود مبتنی بر پول فیات است مانند دلار، یورو، ین، پوند و … . همه این ارزها توسط دولت‌هایشان کنترل می‌شوند و این بدان معناست که همه آن‌ها متمرکز هستند.

این دقیقا همان چیزی بود که ساتوشی سعی بر دوری از آن داشت. او نمی‌خواست برای مدیریت دفتر کل، به یک مقام مرکزی یا مدیر تکیه کند.

او به دنبال این بود که سیستم باید بتواند توسط هر شخصی اداره شود بدون اینکه نیازی به کسب مجوز از نهادهای کلان داشته باشد.

در واقع هدف خالق بیت‌کوین، غیرمتمرکز کردن پول دیجیتال بود.

این تمرکز زدایی، پول را قادر می‌سازد تا شکلی جهانی به خود بگیرد. یعنی از مرزهای ملی یا دولت‌ها فراتر رود.

همچنین بتواند خارج از قوانین دولت‌ها و بانک‌های مرکزی فعالیت کند و تحت کنترل هیچ شخص یا سازمانی نباشد.

این شکل از پول، جهانی و آزاد از هر دولتی خواهد بود.

این پول هر شخصی را قادر می‌سازد تا در هرزمان و در هرکجای دنیا با هر شخصی معامله کرده و پرداخت‌های خود را آنلاین انجام دهد.

شعاری که می‌توانست برای این پول وجود داشته باشد:

مهم نیست در کجای این کره زمین زندگی می‌کنید! شما می‌توانید پول خود را هر زمان که اراده کنید، برای هر چیزی که بخواهید و با هرکسی که تمایل دارید خرج کنید!

هیچ‌ شخص، شرکت، مقام و دولتی نمی‌تواند معامله را متوقف کند. (تراکنش یا معاملات غیرقابل سانسور هستند!)

اساسا، ساتوشی ناکاماتو یک ارز آنلاین برای اینترنت می‌خواست که درست همانند پول نقد فیزیکی (نقد دیجیتال) عمل کند که توسط هیچ‌کس قابل کنترل نباشد.

خب او چه کاری انجام داد؟

او دست به کار شد تا یک سیستم کاملا جدید ایجاد کند که این کار را انجام دهد.

این سیستم جدید برای ایجاد یک واحد پول و مدیریت مالکیت طراحی می‌شود.

همچنین به تمام کاربرانی که به اینترنت دسترسی دارند، امکان ارسال، دریافت و ذخیره رمزارزها را می‌دهد.

به علاوه، ارز ایجاد شده، مستقل از هر دولت، بانک مرکزی یا سایر موسسات مالی خواهد بود.

در واقع سیستم جدید، جایگزینی برای سیستم مالی سنتی است.

از آن‌جایی که در این سیستم بانکی وجود ندارد، پس به حساب بانکی نیز نیازی ندارید. تنها چیزی که لازم است یک “کیف پول” (Wallet) است که هر فردی می‌تواند آن را بسازد. (در مقاله بعدی درباره کیف پول‌ها صحبت خواهم کرد)

با وجود اینکه بسیاری از مفاهیم و تکنولوژی‌های مربوط به زیرساخت بیت‌کوین در سال ۲۰۰۸ وجود داشت، اما تا آن زمان هیچ‌کس همه پازل‌ها را کنار هم قرار نداده بود.

ساتوشی ناکاماتو تلاش‌های قبل برای ایجاد ساخت یک ارز دیجیتال را بررسی کرد و توانست محتویات و اجزای به کاربرده شده در روش قبل را به روشی کاملا جدید تبدیل کند.

او این سیستم جدید خلق‌شده که شامل تغییر و تحولات فنی مختلف است را از تلاش‌هایی بدست آورد که در دهه‌های قبل از راه‌اندازی بیت‌کوین برای ایجاد پول‌های دیجیتال و پول نقد الکترونیکی صورت گرفته بود.

ساتوشی نام این سیستم را “بیت کوین” گذاشته است.

تفاوت bitcoin و Bitcoin

آیا می‌دانید تفاوت B و b در بیت‌کوین “Bitcoin” چیست؟

Bitcoin (با حرف B) سیستمی است که به‌طور خودکار، مالکیت و ایجاد واحدهای ارزهای دیجیتال (کوین) را که بیت‌کوین‌ها “bitcoins” (با حرف b) نامیده می‌شوند، کنترل می‌کند.

به عنوان یک کاربر بیت‌کوین، زمانی که می‌گویید مقدار مشخصی بیت‌کوین دارید، مشابه موقعیتی است که می‌گویید مقداری “پوند” بریتانیا، “نایرا” نیجریه، “روپیه” هند یا “دلار” آمریکا دارید.

علامت اختصاری پذیرفته شده برای بیت‌کوین “BTC” است. بنابراین 1bitcoin = 1 BTC

هر بیت‌کوین به هشت رقم اعشاری قابل تقسیم است. پس ممکن است که 0.00000001 بیت‌کوین داشته باشید.

نام سیستم جدیدی که ساتوشی ناکاماتو برای جابجایی پول در اینترنت خلق کرد را Bitcoin در نظر بگیرید و دارایی استفاده شده در آن نیز همان نام بیت کوین را دارد.

اینکه چرا ساتوشی یک نام را برای رمزارز و سیستم مالی انتخاب کرده، نشان می‌دهد که او هرگز در بازاریابی کار نکرده است. اما حالا شما تفاوت آن را می‌دانید!

دفتر کل توزیع شده بیت کوین

کل سیستم بیت‌کوین توسط نرم‌افزاری که ساتوشی ایجاد کرد اجرا می‌شود.

سیستم بیت‌کوین، کوین‌های بیتکوین را ایجاد و تغییر مالکیت بیت کوین را پیگیری می‌کند.

بیایید تصور کنیم که وقتی یک اسکناس یک دلاری چاپ می‌شود،‌ فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) شروع به ردیابی تغییر مالکیت آن می‌کند.

هر زمان که اسکناس یک دلاری از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود، فدرال رزرو این موضوع را در پرونده‌ای ثبت می‌کند. از زمان چاپ هر اسکناس، کل تاریخچه مربوط به مالکیت آن به طور مداوم ردیابی می‌شود.

این دقیقا همان کاری است که بیت‌کوین انجام می‌دهد. اما به‌جای چاپ دلار و پیگیری آن، “بیت‌کوین” ایجاد و ردیابی می‌شود.

اگر برای شخصی بیت‌کوین ارسال کنید، آن تراکنش به یک پرونده یا فایل تبدیل می‌شود که به‌طور خودکار و دائمی ثبت می‌شود. بنابراین بیت‌کوین نمی‌‌تواند دوبار خرج شود.

این فایل، تمام تراکنش‌های گذشته را به‌طور دائم ذخیره می‌کند تا یک تاریخچه کامل از مالکیت وجود داشته باشد. این قابلیت نشانه قدرتمند بودن این سیستم است زیرا بدون نیاز به شخص ثالث ثابت می‌کند که مالک فعلی چه کسی است.

و هیچ مقام مرکزی مانند فدرال رزرو برای ذخیره و نگهداری پرونده وجود ندارد.

در عوض، این فایل‌ها توسط شبکه‌ای از رایانه‌ها در سراسر جهان به‌صورت عمومی ذخیره می‌شوند. همچنین در هزاران کامپیوتر مستقل، کپی و ذخیره می‌شوند و هر زمان که مالک بیت‌کوین‌ها تغییر کند به‌روز می‌شوند.

هر بار که تراکنش جدیدی انجام می‌شود، با تراکنش‌های قبلی دسته‌بندی و هر چند دقیقه، دفتر کل در هر رایانه در سراسر شبکه به‌روز می‌شود.

این بدان معناست که هزاران نسخه مشابه از این پرونده‌ها وجود دارد.

هرزمان که مالکیت بیت‌کوین‌ها تغییر کند، تراکنش در تمام هزاران نسخه موجود از پرونده در سراسر جهان ثبت می‌شود.

سیستم بیت‌کوین به‌طور مداوم تمام نسخه‌های پرونده‌ها را باهم مقایسه می‌کند تا مطمئن شود که همه آن‌ها دارای تراکنش‌های یکسان هستند و این‌گونه تضمین می‌کند که همه کپی‌ها باهم هماهنگ هستند.

این فایل یا پرونده را دفتر کل بیت‌کوین می‌نامند.

اگر کمی در مورد آن فکر کنید، متوجه می‌شوید که هر سیستمی برای پیگیری پول دیجیتال، فقط یک سیستم ثبت اطلاعات است.

یکی از انواع سیستم‌های ثبت اسناد همان روش کاری بانک‌هاست که از دفتر کل مرکزی نگهداری می‌کنند.

زمانی که یک نهاد واحد (مانند بانک) بر تمام سوابق مالی کنترل داشته باشد، به عنوان یک دفتر کل مرکزی در نظر گرفته می‌شود.

اما بیت‌کوین نوع کاملا جدیدی از سیستم ثبت سوابق را ابداع کرد!

ساتوشی ناکاماتو چیزی را ابداع کرد که به بیت‌کوین اجازه می‌دهد تا به عنوان یک سیستم ثبت اسناد، مستقل از بانک‌ها و کاملا متفاوت نسبت به سیستم مالی سنتی عمل کند.

بیت‌کوین از دفتر کل مرکزی استفاده نمی‌کند. دفتر کل بیت‌کوین، نوع متفاوتی از دفتر کل (Ledger) است که به دفتر کل توزیع شده (Distributed ledger) معروف است.