خانم واتانابه کیست و چطور نماد فارکس ژاپن شد؟

پریا اکبری
خانم واتانابه کیست

خانم واتانابه (Mrs. Watanabe) در فارکس لقب رسانه‌ای تریدرهای خرد ژاپنی است. تصویر پشت این لقب، زن خانه‌داری بود که پس‌انداز خانواده را وارد بازار ارز می‌کرد تا بازدهی بیشتر از سود اندک سپرده‌های بانکی به دست آورد. شهرت این تصویر به جایی رسید که رسانه‌ها تغییر موقعیت معامله‌گران ژاپنی در برابر ین را با نام او روایت می‌کردند.

این لقب دست‌کم از دهه ۱۹۹۰ در رسانه‌های مالی دیده می‌شود و با رشد معاملات خرد ارز در ژاپن، به نام شناخته‌شده‌ای برای این گروه از معامله‌گران تبدیل شد. در این مقاله می‌خوانید این لقب از کجا آمد، کری ترید با ین چگونه کار می‌کرد و چه ریسکی داشت، ترکیب واقعی تریدرهای خرد ژاپن چیست و نسل تازه‌ای از سرمایه‌گذاران ژاپنی، مانند هاروکا هیروکاوا که رویترز با او گفت‌وگو کرد، چه مسیر متفاوتی را انتخاب کرده‌اند.

خانم واتانابه در فارکس کیست و چرا به نماد فارکس ژاپن تبدیل شد؟

خانم واتانابه شخصیتی نمادین است که رسانه‌های مالی برای اشاره به معامله‌گران خرد ژاپنی به کار می‌برند. واتانابه نام خانوادگی رایجی در ژاپن است. تصویر زن خانه‌داری که پشت لپ‌تاپ با بخشی از پس‌انداز خانواده معامله می‌کند، به خبرنگاران امکان می‌داد رفتار جمعی گروه بزرگی از معامله‌گران را با یک شخصیت روایت کنند.

گیروید ریدی، مقاله نویس بلومبرگ، در جست‌وجوی ریشه این لقب نشان داده است که «خانم واتانابه» در ابتدا معادلی برای «آدم معمولی» ژاپنی بود و به‌تدریج به‌طور مشخص به معامله‌گران خرد فارکس اطلاق شد. یکی از کاربردهای شناخته‌شده آن، مقاله‌ای در اکونومیست در سال ۱۹۹۷ بود.

معاملات خرد ارز با مارجین، یعنی معامله با سپردن بخشی از ارزش موقعیت به‌عنوان وثیقه، به گزارش بانک مرکزی ژاپن با اصلاح قانون کنترل ارز و تجارت خارجی در آوریل ۱۹۹۸ آغاز شد. این بازار در سال‌های بعد گسترش یافت و بانک مرکزی ژاپن در گزارش سال ۲۰۱۶ خود نوشت معامله‌گران خرد فارکس ژاپن با لقب «خانم واتانابه» شناخته می‌شوند.

کاربرد این لقب را می‌توان در گزارش سپتامبر ۲۰۱۴ رویترز دید که با این مضمون منتشر شد: خانم واتانابه به جمع فروشندگان ین پیوسته است. به گفته فعالان بازار در همان گزارش، بخشی از تریدرهای خرد ژاپنی در ماه‌های قبل دلار را حوالی ۱۰۱ ین می‌خریدند و حوالی ۱۰۴ ین می‌فروختند. پس از عبور دلار از ۱۰۵ ین، آن‌ها روی ادامه ضعف ین، یعنی صعود جفت‌ارز USD/JPY، موقعیت گرفتند.

چرا معامله‌گران خرد ژاپنی به فارکس و کری ترید روی آوردند؟

دو عامل اصلی، نرخ بهره نزدیک به صفر در ژاپن و دسترسی آسان به پلتفرم‌های معاملاتی بود. سپرده‌های بانکی ژاپن سال‌ها بازده ناچیزی داشتند و ارز کشورهایی با نرخ بهره بالاتر، مانند دلار استرالیا و دلار نیوزیلند، برای بخشی از پس‌اندازکنندگان جذاب بود. هم‌زمان، رقابت کارگزاران فاصله قیمت خرید و فروش (اسپرد) را کاهش داد. به گزارش بانک مرکزی ژاپن، با تنگ‌شدن اسپرد حتی معاملات پرسرعت (اسکالپ) میان معامله‌گران خرد رایج شد. بلومبرگ هم در سال ۲۰۱۹ گزارش داد سال‌ها نرخ بهره بسیار پایین، بسیاری از معامله‌گران خرد را به بازار ارز کشانده است.

کری ترید با ین چگونه کار می‌کرد و چه ریسکی داشت؟

کری ترید ارزی یعنی گرفتن موقعیتی که بتواند از اختلاف نرخ بهره دو ارز سود بگیرید. فرض کنید نرخ بهره دلار استرالیا بالاتر از نرخ بهره ین ژاپن است. معامله‌گری که در فارکس روی جفت‌ارز دلار استرالیا به ین موقعیت خرید می‌گیرد، در معرض تغییر ارزش دلار استرالیا در برابر ین قرار می‌گیرد و ممکن است، بسته به شرایط کارگزار، بابت باز نگه داشتن معامله سواپ مثبت دریافت کند. سواپ مبلغی است که برای نگهداری موقعیت در زمان انتقال به روز معاملاتی بعد به حساب اضافه یا از آن کسر می‌شود.

بیشتر بخوانید: کری ترید چیست؟

اگر ین در برابر دلار استرالیا تقویت شود، قیمت جفت‌ارز پایین می‌آید و زیان ناشی از افت قیمت ممکن است از سواپ دریافتی بیشتر شود. اهرم هم باعث می‌شود همان حرکت قیمت، اثر بزرگ‌تری بر سرمایه‌ای بگذارد که معامله‌گر به‌عنوان وثیقه سپرده است. بانک مرکزی ژاپن توضیح داده که در مواقع تقویت سریع ین، بسته‌شدن اجباری موقعیت‌های زیان‌ده گاهی به تشدید حرکت بازار کمک کرده است.

مثال فرضی (اعداد صرفاً آموزشی‌اند): فرض کنید معامله‌گری با ۱٬۰۰۰ دلار سرمایه و اهرم ۱:۱۰، موقعیت خرید ۱۰٬۰۰۰ دلاری روی AUD/JPY باز می‌کند و سالانه حدود ۳ درصد ارزش موقعیت را سواپ مثبت می‌گیرد؛ یعنی حدود ۳۰۰ دلار در سال. اگر ین فقط ۵ درصد در برابر دلار استرالیا تقویت شود، زیان موقعیت حدود ۵۰۰ دلار، یعنی نصف سرمایه، خواهد بود.

آیا تریدرهای فارکس ژاپن واقعا بیشتر زنان هستند؟

خیر. طبق برآوردی که بلومبرگ در سپتامبر ۲۰۱۹ به نقل از گایتامه، یکی از کارگزاران فارکس ژاپن، منتشر کرد، حدود ۸۵ درصد معامله‌گران خرد فارکس ژاپن مرد بودند و بیشترشان در دهه‌های سی، چهل و پنجاه زندگی قرار داشتند. این عدد برآورد یک شرکت فعال در همین صنعت برای سال ۲۰۱۹ است، نه آمار رسمی؛ اما نشان می‌دهد تصویر زن خانه‌دار بیشتر یک قالب روایی رسانه‌ای بوده تا توصیف دقیق بازار.

نسل جدید زنان سرمایه‌گذار ژاپنی چه تفاوتی با خانم واتانابه دارد؟

رویترز در ژانویه ۲۰۱۹ از زنان جوانی گزارش داد که با خریدهای کوچک و منظم، پس‌اندازشان را میان دارایی‌های بیشتری پخش می‌کردند. در این روایت، خدمات موبایلی خرید صندوق‌ها را آسان‌تر کرده بود. هر دو شیوه در جدول زیر از گزارش‌های همان دوره می‌آیند و نمونه‌هایی از انتخاب‌های مالی معامله‌گران و سرمایه‌گذاران ژاپنی‌اند.

معیارالگوی فارکس خانمواتانابهالگوی خرید منظم صندوق‌ها درگزارش رویترز
نوع داراییموقعیت معاملاتی روی جفت‌ارزهایی مانند دلار استرالیا به ینواحد صندوق‌هایی مانند صندوق سهام بین‌المللی یا صندوق چنددارایی
روش ورودباز کردن موقعیت ارزی، گاهی با اهرم و با هدف کسب بازده از اختلاف نرخ بهرهخرید دوره‌ای واحد صندوق با مبالغ کوچک
ابزارحساب مارجین و پلتفرم معاملات فارکسخدمات مالی موبایلی و ابزار خرید صندوق
هدف و افق زمانیکسب بازده از نوسان ارز یا اختلاف نرخ بهره، با مدت نگهداری وابسته به راهبردساخت تدریجی سبد و سرمایه‌گذاری با افق بلندمدت
منشأ ریسکنوسان جفت‌ارز، تغییر اختلاف نرخ بهره و اثر اهرمافت ارزش دارایی‌های صندوق، تمرکز سبد و گاهی ریسک ارز

صندوقی که سهام خارجی دارد هم ممکن است از تغییر نرخ ارز تأثیر بگیرد. بااین‌حال، ارزش واحد آن به عملکرد مجموعه دارایی‌های صندوق هم وابسته است. برای تشخیص میزان تنوع، تعداد صندوق‌ها را کنار ترکیب دارایی‌هایشان ببینید. چند صندوق می‌توانند بخش بزرگی از سرمایه‌شان را در بازارها یا شرکت‌های مشابه گذاشته باشند.

دختران مالی یا Kinyu Joshi چه کسانی هستند؟

دختران مالی ترجمه تعبیری است که رویترز در گزارشش برای گروهی از زنان جوان علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری به‌ کار برد. این نام به یک جامعه آموزشی مشخص هم اشاره دارد که اعضایش درباره موضوعاتی از مدیریت هزینه‌های خانوار تا اقتصاد جهانی گفت‌ و گو می‌کنند. هاروکا هیروکاوا با شرکت در نشست‌های همین جامعه، با سرمایه‌گذارانی آشنا شد که دغدغه‌هایی مشابه او داشتند.

دختران مالی یا Kinyu Joshi

هاروکا هیروکاوا چگونه با مبالغ کوچک وارد بازارهای مالی شد؟

هاروکا هیروکاوا هنگام انتشار گزارش رویترز در سال ۲۰۱۹، ۳۲ سال داشت و در مرکز تماس یک شرکت بیمه عمر ژاپنی کار می‌کرد. تمام پس‌اندازش را به‌ صورت نقد نگه می‌داشت و از اینکه کل دارایی‌اش به یک شکل نگهداری می‌شد، احساس نگرانی می‌کرد. در نشست‌های Kinyu Joshi با افرادی آشنا شد که آنها هم درباره نحوه سرمایه‌گذاری پس‌اندازشان فکر می‌کردند.

هیروکاوا در هر روز معاملاتی، ۱۰۰ ین در هر یک از هشت صندوق سرمایه‌گذاری می‌کرد. مجموع خرید او ۸۰۰ ین در هر روز معاملاتی و طبق گزارش رویترز حدود ۱۶ هزار ین در ماه بود. در سبدش هم صندوق سهام بین‌المللی وجود داشت و هم صندوق چنددارایی، یعنی صندوقی که در بیش از یک نوع دارایی سرمایه‌گذاری می‌کند. بخشی از انگیزه‌اش هم ساختن پس‌اندازی بود که در دوران بازنشستگی به آن تکیه کند.

Watanabe 3
هیروکاوا در وسط و کیشی سمت راست

چرا برخی زنان جوان ژاپنی به سرمایه گذاری متنوع روی آوردند؟

در کسانی که رویترز درباره‌شان گزارش داد، نگرانی از درآمد دوران بازنشستگی با یک امکان عملی همراه شد: خدمات مالی موبایلی به آنها اجازه می‌داد با مبالغ کوچک، در فواصل منظم صندوق بخرند. کم‌ بودن مبلغ هر خرید به افرادی مانند هیروکاوا امکان می‌داد این کار را به عادت تبدیل کنند و از طریق صندوق‌ها به بازارهای خارجی هم دسترسی داشته باشند.

تفاوت را می‌توان با یک سؤال روشن کرد: پول قرار بود چه کاری انجام دهد؟ در مثال کری ترید، بازده به اختلاف نرخ بهره و رفتار دو ارز وابسته است. در تجربه هیروکاوا، هدف ساختن سبدی در طول زمان بود که بازدهش به عملکرد مجموعه‌ای از دارایی‌ها وابسته باشد. خرید مرحله‌ای زمان ورود را پخش می‌کند و تنوع‌بخشی ریسک تمرکز را کاهش می‌دهد. ارزش صندوق‌ها همچنان می‌تواند افت کند.

داستان خانم واتانابه چه درسی برای زنان تریدر ایرانی دارد؟

درس داستان خانم واتانابه این است که پیش از انتخاب معامله، مشخص کنید از آن پول چه می‌خواهید. معامله‌گران ژاپنی در کری ترید به دنبال بازده از اختلاف نرخ بهره بودند، اما تقویت ین می‌توانست بازده معامله را از بین ببرد. هاروکا هیروکاوا، یکی از زنانی که رویترز با او گفت‌وگو کرد، هدف دیگری داشت. او با خریدهای کوچک و منظم صندوق‌ها برای بازنشستگی پس‌انداز می‌کرد. تفاوت این دو مسیر از هدف پول شروع می‌شد و به میزان ریسکی می‌رسید که هرکدام می‌پذیرفتند.

برای یک زن تریدر ایرانی که می‌خواهد بخشی از درآمدش را به معامله اختصاص دهد، یک سؤال این است: اگر این معامله زیان کند، کدام بخش از زندگی‌ام تحت تأثیر قرار می‌گیرد؟ اگر زیان می‌تواند پرداخت هزینه‌های ماه بعد یا دسترسی به پس‌انداز اضطراری را مختل کند، پس نباید روی آن ریسک کنید. اگر مبلغی را برای ترید کنار گذاشته‌اید، پیش از ورود مشخص کنید چه مقدار از آن را می‌توانید از دست بدهید، اهرم چه اثری بر زیان دارد و برداشت وجه از پلتفرم برای شما چه شرایطی دارد.

تجربه هیروکاوا یک نکته دیگر هم برای زنان علاقه‌مند به بازار دارد. او پیش از ساختن سبدش، در نشست‌های دختران مالی با افرادی آشنا شد که سؤال‌ها و دغدغه‌هایی شبیه خودش داشتند. داشتن جمعی که بتوانید در آن درباره یک تصمیم، هزینه‌ها و احتمال زیانش سؤال کنید، بخشی از یادگیری است. ارزش چنین جمعی را می‌شود از کیفیت گفت‌ و گو درباره معامله‌های ناموفق هم سنجید.

نتیجه گیری؛ داستان خانم واتانابه درباره تغییر عادت‌های مالی در ژاپن چه می‌گوید؟

  • ۱۹۹۸: به گزارش بانک مرکزی ژاپن، پس از اصلاح قانون ارز و تجارت خارجی، معاملات خرد ارز با مارجین در ژاپن آغاز شد.
  • سپتامبر ۲۰۱۴: رویترز گزارش کرد که بخشی از معامله‌گران خرد با افت ین، روی ادامه ضعف این ارز موقعیت گرفته‌اند. در تیتر خبر، همین گروه خانم واتانابه نام گرفت.
  • ژانویه ۲۰۱۹: رویترز تجربه هیروکاوا و خریدهای کوچک و منظم صندوق‌ها را در گزارشی درباره زنان جوان سرمایه‌گذار روایت کرد.
  • ۲۰۲۲: گردش معاملات خرد مارجین ارز در ژاپن به رکورد رسید. بانک مرکزی ژاپن این تحول را در گزارش سال ۲۰۲۳ بررسی کرد.
  • سپتامبر ۲۰۲۶: تاکوجی اوکوبو در تحلیلی درباره دارایی خانوارهای ژاپنی، از پررنگ‌تر شدن نقش صندوق‌های سهام خارجی و رویکرد خرید و نگهداری نوشت. تحلیل او به مجموعه خانوارهای ژاپنی مربوط است.

رکورد ۲۰۲۲ نشان می‌دهد در آن سال چه حجم معاملاتی انجام شد. تحلیل ۲۰۲۶ درباره این است که خانوارها دارایی‌شان را کجا نگه می‌دارند. این دو بررسی می‌توانند هم‌ زمان تصویری از بازاری فعال برای معامله ارز و سهم پررنگ‌تر صندوق‌ها در دارایی خانوارها به دست دهند.

میراث خانم واتانابه در فارکس، شناخته شدن معامله‌گران خرد ژاپنی در بازاری بود که بیشتر با بانک‌ها و مؤسسات مالی شناخته می‌شد. داستان هیروکاوا راه دیگری را نشان می‌دهد که یک پس‌اندازکننده با هدفی بلندمدت طی کرد. برای سنجش تناسب هر ابزار مالی با هدف خودتان، اول زمان نیاز به پول و توان تحمل زیان را مشخص کنید. برای تصمیم متناسب با شرایط شخصی هم می‌توانید با مشاور مالی واجد صلاحیت مشورت کنید.

سوالات متداول

خانم واتانابه در بازار فارکس به چه کسی گفته می‌شود؟

خانم واتانابه لقبی رسانه‌ای برای معامله‌گران خرد ژاپنی در بازار ارز است. این لقب از تصویر زن خانه‌داری می‌آید که بخشی از پس‌انداز خانوادگی را وارد بازار می‌کرد.

چرا معامله‌گران خرد ژاپنی به معاملات کری ترید علاقه داشتند؟

نرخ بهره پایین ین، اختلاف بازده با ارزهای دارای نرخ بهره بالاتر را جذاب می‌کرد. تقویت ین می‌توانست زیانی ایجاد کند که از بازده حاصل از اختلاف بهره بیشتر باشد.

آیا بیشتر معامله‌گران فارکس ژاپن زن هستند؟

در برآورد گایتامه که بلومبرگ در سپتامبر ۲۰۱۹ منتشر کرد، حدود ۸۵ درصد معامله‌گران خرد فارکس ژاپن مرد بودند. این عدد به همان دوره و همان برآورد مربوط است.

تفاوت نسل جدید سرمایه‌گذاران زن ژاپنی با خانم واتانابه چیست؟

زنانی مانند هاروکا هیروکاوا در گزارش رویترز، با خریدهای کوچک و دوره‌ای صندوق‌ها برای آینده سبد می‌ساختند. الگوی فارکسِ خانم واتانابه به موقعیت‌گیری مستقیم روی ارزها و کسب بازده از نوسان قیمت یا اختلاف نرخ بهره مربوط بود.

Kinyu Joshi یا دختران مالی ژاپن چه کسانی هستند؟

Kinyu Joshi نام یک جامعه آموزشی مالی در ژاپن است که زنان در نشست‌های آن درباره امور مالی یاد می‌گیرند و تجربه‌هایشان را به اشتراک می‌گذارند. رویترز از این تعبیر برای توصیف زنان جوان علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در گزارش خود هم استفاده کرد.