اوراکل در بلاک چین چیست؟

تصور کنید قراردادهای هوشمند می‌توانند با دنیای واقعی صحبت کنند، قیمت‌ها، آب و هوا یا نتایج مسابقات را در لحظه دریافت کرده و بر اساس آن تصمیم بگیرند. این دقیقا همان کاری است که اوراکل در بلاک چین انجام می‌دهد! بدون اوراکل، بلاک چین در دنیای خودش محدود می‌ماند و بسیاری از امکاناتش از دست می‌رود. اما با کمک Oracle، قراردادها هوشمندتر، سریع‌تر و کاربردی‌تر می‌شوند. در این مقاله از ایران بروکر با اسرار Oracle، انواع، کاربرد و بهترین نمونه‌های آن آشنا می‌شوید و خواهید دید چگونه این فناوری می‌تواند آینده را متحول کند.

اوراکل (Oracle) چیست؟

به‌طور ساده، اوراکل‌های بلاک چین (Blockchain Oracles) به‌عنوان پلی میان دنیای واقعی و شبکه بلاک چین عمل می‌کنند. آن‌ها سرویس‌هایی هستند که اطلاعات خارجی مانند قیمت دارایی‌ها، وضعیت تراکنش‌ها یا داده‌های حسگرها را به قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) منتقل می‌کنند. بدون این پل ارتباطی، قراردادهای هوشمند تنها به داده‌های درون شبکه خود دسترسی دارند و امکان تعامل با اطلاعات خارج از بلاک چین برای آن‌ها وجود نخواهد داشت.

اوراکل‌ها نقش مهمی در اکوسیستم بلاکچین ایفا می‌کنند؛ زیرا به قراردادهای هوشمند اجازه می‌دهند اجرای خود را بر اساس داده‌های واقعی و به‌روز تنظیم کنند. بدون استفاده از اوراکل در بلاک چین، قراردادهای هوشمند صرفا به اطلاعات محدود درون بلاکچین متکی خواهند بود و دامنه کاربرد آن‌ها به‌شدت کاهش می‌یابد. بااین‌حال، باید توجه داشت که اوراکل‌ها خود منبع اصلی داده نیستند؛ بلکه به‌عنوان یک لایه واسط، داده‌ها را از منابع خارجی دریافت کرده و به قراردادهای هوشمند منتقل می‌کنند.

نکته قابل توجه این است که برخی اوراکل‌ها علاوه‌بر ارسال داده به قراردادهای هوشمند، امکان انتقال نتایج یا اطلاعات را به سیستم‌ها و منابع خارجی نیز فراهم می‌کنند. انواع مختلفی از اوراکل‌ها وجود دارد که هرکدام بسته به هدف طراحی خود، از روش‌های متفاوتی برای جمع‌آوری و انتقال داده استفاده می‌کنند. در ادامه، با انواع و کاربردهای این اوراکل‌ها بیشتر آشنا خواهیم شد.

انواع اوراکل در بلاک چین

از آنجا که بلاک چین به‌صورت بومی امکان دسترسی مستقیم به داده‌های خارج از شبکه را ندارد، برای دریافت اطلاعات مورد نیاز خود از اوراکل‌ها استفاده می‌کند. در ادامه، با انواع مختلف اوراکل در بلاک چین آشنا می‌شویم.

اوراکل‌های نرم‌افزاری (Software Oracles)

اوراکل‌های نرم‌افزاری داده‌ها را از منابع آنلاین مانند وب‌سایت‌ها، APIها و سرورها دریافت کرده و به بلاکچین منتقل می‌کنند. این داده‌ها می‌تواند شامل قیمت دارایی‌ها، وضعیت بازار یا اطلاعات منتشرشده در بستر اینترنت باشد که در اختیار قراردادهای هوشمند قرار می‌گیرد.

برای مثال، قیمت یک دارایی دیجیتال در اختیار قرارداد هوشمند قرار می‌گیرد تا بتواند بر اساس آن اجرا شود. به‌طور کلی، این اوراکل‌ها نقش واسطه میان منابع آنلاین و قراردادهای هوشمند را ایفا می‌کنند.

اوراکل‌های سخت‌افزاری (Hardware Oracles)

اوراکل‌های سخت‌افزاری وظیفه دارند رویدادهای دنیای فیزیکی را به داده‌های قابل پردازش برای قراردادهای هوشمند تبدیل کنند. حسگرهای الکترونیکی، بارکدخوان‌ها و سایر ابزارهای اندازه‌گیری می‌توانند اطلاعاتی مانند دما، موقعیت مکانی یا وضعیت یک کالا را ثبت کرده و به قراردادهای هوشمند انتقال دهند. به این ترتیب، ارتباط میان دنیای واقعی و بلاکچین برقرار می‌شود.

اوراکل‌های ورودی و خروجی (Inbound و Outbound Oracles)

اوراکل‌های ورودی (Inbound)، داده‌ها را از دنیای خارج جمع‌آوری و به قراردادهای هوشمند می‌رسانند تا بتوانند تصمیمات خود را بگیرند. در مقابل، اوراکل‌های خروجی (Outbound) اطلاعات را از اسمارت کانترکت‌ها گرفته و به دنیای بیرون منتقل می‌کنند؛ انگار که قراردادها بخواهند نتیجه تصمیم خود را با جهان واقعی به اشتراک بگذارند.

اوراکل‌های انسانی (Human Oracles)

در برخی موارد، انسان‌ها نیز می‌توانند به‌عنوان اوراکل در بلاک چین عمل کنند. متخصصان با جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف و ارائه آن‌ها به قراردادهای هوشمند، نقش یک اوراکل انسانی را ایفا می‌کنند. این افراد می‌توانند با استفاده از روش‌های رمزنگاری، هویت خود را اثبات کنند تا میزان اعتمادپذیری داده‌ها افزایش یابد.

اوراکل‌های انسانی معمولاً در شرایطی استفاده می‌شوند که تفسیر داده‌ها یا قضاوت انسانی موردنیاز باشد؛ شرایطی که پردازش آن‌ها برای سیستم‌های خودکار دشوار است.

اوراکل‌های بین‌زنجیره‌ای (Cross-chain Oracles)

این اوراکل‌ها مثل پلی هستند که بلاک چین‌های مختلف را به هم وصل می‌کنند. آن‌ها قادر هستند داده‌ها و حتی دارایی‌ها را بین شبکه‌های متفاوت منتقل کرده و تعامل بین بلاک چین‌ها را ممکن سازند. به‌عبارتی، اگر بخواهید اطلاعات یا دارایی‌ها را از یک بلاکچین به بلاک چین دیگر منتقل کنید، اوراکل‌های بین‌زنجیره‌ای کمک خواهند کرد تا این کار امن و سریع انجام شود.

اوراکل‌های مبتنی بر اجماع (Consensus-based Oracles)

این اوراکل‌ مانند یک تیم تحقیقاتی عمل می‌کند. در واقع چندین Oracle با هم کار کرده و با استفاده از الگوریتم‌های اجماع (Consensus Algorithms)، داده‌های واقعی و قابل اعتماد را جمع‌آوری می‌کند. هدف اصلی آن‌ها این است که مطمئن شوند داده‌هایی که به بلاک چین منتقل می‌شوند، دقیق و معتبر هستند.

اوراکل‌های مجهز به پردازش (Compute-enabled Oracles)

برخی خدمات غیرمتمرکز به دلیل محدودیت‌های فنی، مالی یا قانونی، نمی‌توانند مستقیم روی بلاک چین انجام شوند. اوراکل‌های مجهز به پردازش با استفاده از محاسبات امن خارج از زنجیره، این داده‌ها و پردازش‌ها را جمع‌آوری می‌کنند و نتیجه را به قراردادهای هوشمند می‌رسانند. این نوع Oracle به‌ویژه در راهکارهای لایه دوم مثل ZK Rollups کاربرد دارند.

کاربرد اوراکل در بلاک چین

اوراکل در بلاک چین، کاربردهای مختلفی دارد؛ از کاربرد در بیمه گرفته تا برنامه‌های غیرمتمرکز که در این بخش به هر مورد بیشتر اشاره خواهیم کرد.

بیمه (Insurance)

یکی از کاربردهای مهم اوراکل‌ها در صنعت بیمه است. برای مثال، داده‌های مربوط به وضعیت پرواز می‌تواند مشخص کند که یک پرواز با تأخیر مواجه یا لغو شده است. این اطلاعات برای بررسی و پردازش خسارت‌ها در بیمه اهمیت زیادی دارد. اوراکل‌ها با انتقال داده‌ها از منابع معتبر، به قراردادهای هوشمند کمک می‌کنند تا فرایند پرداخت خسارت‌ها به‌صورت خودکار و با حداقل دخالت انسانی انجام شود.

امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)

در دنیای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، اوراکل‌ها نقش بسیار مهمی ایفا می‌کنند. دیفای به‌دنبال ارائه خدمات مالی بدون کنترل یک نهاد مرکزی است. برای مثال، بلاک چین‌ها برای اجرای قراردادهای مرتبط با وام‌دهی، وثیقه‌گذاری و سایر خدمات مالی، به داده‌های دنیای واقعی نیاز دارند و اوراکل‌ها با انتقال این داده‌ها، امکان اجرای صحیح این فرایندها را فراهم می‌کنند.

به‌عنوان نمونه، پلتفرم دیفای شناخته‌شده آوه (AAVE) از اوراکل‌های قیمت استفاده می‌کند تا ارزش دارایی‌ها را به‌صورت مداوم به‌روزرسانی کرده و از این اطلاعات در قراردادهای هوشمند خود بهره ببرد.

مزایا و معایب اوراکل در بلاک چین

برای درک بهتر نقش اوراکل در بلاک چین، بررسی مزایا و معایب آن‌ها اهمیت زیادی دارد. اوراکل‌ها اگرچه امکان اتصال قراردادهای هوشمند به داده‌های دنیای واقعی را فراهم می‌کنند، اما چالش‌ها و محدودیت‌هایی نیز به‌همراه دارند که باید به آن‌ها توجه شود.

بهترین پروژه‌ های اوراکل در بلاک چین

همان‌طور که گفته شد، اوراکل‌ها این امکان را به بلاکچین می‌دهند تا از محدودیت‌های درون‌شبکه‌ای عبور کرده و با داده‌های دنیای واقعی تعامل داشته باشد. تاکنون پروژه‌های اوراکل متعددی توسعه یافته‌اند که در ادامه با برخی از شناخته‌شده‌ترین و برجسته‌ترین آن‌ها آشنا می‌شویم.

چین لینک (Chainlink)

چین لینک را می‌توان یکی از ستون‌های اصلی دنیای اوراکل در بلاک چین دانست. این شبکه با جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف و بررسی آن‌ها توسط نودهای متعدد، داده‌های دنیای واقعی را با اطمینان بالا در اختیار قراردادهای هوشمند قرار می‌دهد. همین ساختار باعث شده چین لینک به انتخاب اول بسیاری از پروژه‌های بلاکچینی تبدیل شود.

بند پروتکل (Band Protocol)

بند پروتکل تمرکز ویژه‌ای بر انعطاف‌پذیری دارد. این شبکه به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد اوراکل‌هایی متناسب با نیاز پروژه خود ایجاد کنند و با بلاک چین‌های مختلف سازگار باشند. Band Protocol ابزارهایی را فراهم می‌کند که دسترسی قراردادهای هوشمند به داده‌های خارج از بلاکچین را ساده‌تر و سریع‌تر می‌سازد.

ای پی آی ۳ (API3)

API3 با یک ایده متفاوت وارد این حوزه شده؛ به‌جای استفاده از واسطه‌ها، این پروژه تلاش می‌کند خود APIها را مستقیما به قراردادهای هوشمند وصل کند. فناوری ایرنود (Airnode) این امکان را فراهم می‌کند تا داده‌ها بدون دخالت طرف سوم و به شکل شفاف و قابل تأیید به بلاکچین منتقل شوند.

تلور (Tellor)

تلور مسیر متفاوتی را انتخاب کرده؛ این شبکه با استفاده از مکانیزم اثبات کار (PoW)، امنیت داده‌ها را تضمین می‌کند. تمرکز اصلی تلور (Tellor) روی ارائه اطلاعاتی بوده که دستکاری آن‌ها سخت باشد، به همین دلیل در پروژه‌های دیفای که دقت و امنیت داده اهمیت بالایی دارد، جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.

کلام پایانی | اوراکل در بلاک چین چیست؟

در نهایت، Oracleها همان پلی هستند که بلاکچین را به دنیای واقعی متصل می‌کنند. با کمک اوراکل‌ها، امکان اجرای خودکار، دقیق و هوشمندانه تراکنش‌ها فراهم شده و افق‌های جدیدی برای کاربرد بلاکچین باز می‌شود. آن‌ها نه تنها داده‌ها را منتقل کرده، بلکه اعتماد و امنیت را نیز در اکوسیستم بلاکچین تقویت خواهند کرد. درک سیستم اوراکل در بلاک چین یعنی شناخت کلید ورود به دنیای واقعی بلاک چین.