تاثیر قطعی اینترنت بر حجم معاملات صرافی‌های خارجی

در ماه‌های اخیر و با آغاز تنش‌های نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل، دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌الملل به‌طور کامل قطع شده است. این قطعی سراسری نه تنها جریان اطلاعات و ارتباطات را مختل کرده، بلکه تأثیر مستقیم بر فعالیت اقتصادی دیجیتال و به‌ویژه حجم معاملات در صرافی‌های خارجی مانند XT ،BitUnix ،CoinEx و ال بانک داشته است. بررسی این موضوع برای درک اثر محدودیت‌های دسترسی اینترنت بر بازارهای رمزارزی ضروری است.

وضعیت دسترسی کاربران ایرانی به صرافی‌های خارجی

در اسفند 1404 و فروردین 1405، ایران با قطعی سراسری اینترنت بین‌الملل مواجه بوده که دسترسی کاربران به شبکه جهانی را تقریباً به صفر رسانده است. نهادهای رصد اینترنت مانند ت‌بلاکس گزارش داده‌اند که قطعی اینترنت در ایران به طولانی‌ترین خاموشی سراسری تاریخ رسیده و ارتباط با اینترنت جهانی به شدت کاهش یافته یا قطع شده؛ این اختلال از 9 اسفند 1404 هم‌زمان با تنش‌های نظامی منطقه آغاز شده و میزان دسترسی کاربران حتی به زیر یک درصد نیز سقوط کرده است، به طوری که ارتباط با سرویس‌های بین‌الملل عملاً غیرممکن است.

این وضعیت به معنای آن است که کاربران ایرانی برای دسترسی به سایت‌ها و خدمات خارجی، از جمله صرافی‌های رمزارزی بین‌المللی، با مشکلات جدی مواجه شده‌اند. حتی ابزارهای معمول دور زدن فیلترینگ در طول خاموشی‌های کامل اینترنت کارایی چندانی ندارند و بسیاری از پلتفرم‌های داخلی و خارجی بدون اتصال اینترنت جهانی قابل دسترسی نیستند. این امر باعث شده فعالان بازار رمزارز و معامله‌گران نتوانند به‌طور ثابت به صرافی‌های خارجی دسترسی پیدا کنند، چه رسد به بررسی آمار حجم معاملات یا انجام معامله در این پلتفرم‌ها.

اثر قطعی اینترنت بر حجم معاملات ماهانه صرافی های خارجی

بر اساس داده‌های جمع آوری شده در منابع خارجی مانند کوین مارکت کپ و cryptocompare (این لینک) حجم معاملات صرافی‌های خارجی که به ایران خدمات ارائه می‌دهند دچار کاهش قابل توجهی شده‌اند. البته ما فقط چند نمونه از این صرافی‌ها را بررسی کردیم که در ادامه می‌توانید نتایج را مشاهده کنید.

توجه داشته باشید که افت حجم معاملات در صرافی های خارجی در زمانی رخ داده است که بیت کوین از 60 هزار تا 74 هزار دلار رشد کرد و در زمان نگارش این گزارش نیز در محدوده 67 هزار دلار در حال معامله است.

قطع اینترنت در ایران و وضعیت صرافی کوینکس CoinEx

حجم معاملات ماهانه این صرافی در بازه یک ماه اخیر بین حدود ۱۰ میلیون تا ۵۰ میلیون تتر نوسان داشته است. روند نمودار نشان می‌دهد که پیک‌های معاملاتی چندباره در ابتدای ماه رخ داده و در اواخر ماه یک کاهش نسبی محسوس دیده می‌شود، که می‌تواند ناشی از کاهش دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌الملل باشد.

وضعیت صرافی ال بانک (LBank)

حجم معاملات ماهانه این صرافی بسیار بالاتر است و بین حدود ۵۰۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد USDT نوسان داشته است.
نمودار زیر شان می‌دهد که پس از آغاز جنگ در اسفند ماه، کاهش موقت حجم معاملات رخ داده و این هم می‌تواند بازتاب مشکل دسترسی کاربران ایرانی به پلتفرم باشد. ال بانک جزو اولین صرافی های بود که بعد از قطع خدمات بینگ ایکس و مکسی، خدمات خود را به ایران ارائه می‌دهد
LBank بیش از ۲۰۶۹ جفت معاملاتی دارد و کاهش حجم، به ویژه روی ارزهای پرکاربرد، قابل توجه است.

وضعیت صرافی ایکس تی با قطع اینترنت

حجم معاملات این صرافی در ماه اخیر بین حدود ۵۰۰ میلیون تا ۲.۵ میلیارد USDT نوسان داشته است.
نمودار ماهانه نشان می‌دهد که نوسانات شدید در ابتدای ماه رخ داده و سپس حجم معاملات با شیب کاهش نسبی همراه بوده است، که مشابه CoinEx و LBank نشان‌دهنده اثر قطعی اینترنت و محدودیت دسترسی کاربران است. هم اکنون در فروردین 1405 حجم معاملات ایکس تی زیر 500 میلیون دلار است و نسبت به حجم معاملات 2.5 میلیاردی کاهش قابل توجهی را تجربه کرده است.

با توجه به داده های ارائه شده، می‌توان مشاهده کرد که تمامی صرافی‌های بررسی‌شده کاهش نوسان و کاهش نسبی حجم معاملات در اواخر ماه را تجربه کرده‌اند. این کاهش هم‌زمان با قطعی اینترنت بین‌الملل در ایران است و نشان می‌دهد که دسترسی کاربران ایرانی به صرافی‌های خارجی به شدت محدود شده است. به‌طور مشخص صرافی‌های بزرگ‌تر مانند LBank و XT حجم معاملات بیشتری دارند، اما کاهش اثرات قطعی اینترنت در آن‌ها نیز قابل مشاهده است. صرافی‌های با حجم کمتر مانند CoinEx، حتی کاهش کوچک در دسترسی کاربران می‌تواند تأثیر مشهودی روی حجم معاملات بگذارد.

پیامدهای اقتصادی کوتاه‌مدت

قطعی اینترنت بین‌الملل در ایران طی حدود ۴۰ روز گذشته، به‌طور مستقیم باعث کاهش مشارکت کاربران ایرانی در بازارهای جهانی رمزارز شده و این موضوع در افت نسبی حجم معاملات برخی صرافی‌های خارجی قابل مشاهده است. کاهش دسترسی، عملاً منجر به خروج اجباری بخشی از نقدینگی از این پلتفرم‌ها شده و در کوتاه‌مدت می‌تواند بر عمق بازار، میزان نقدشوندگی و حتی نوسانات برخی جفت‌ارزها—به‌ویژه در صرافی‌هایی با کاربران ایرانی بیشتر—تأثیرگذار باشد.

در بعد اقتصادی، این محدودیت‌ها علاوه بر کاهش فرصت‌های معاملاتی برای کاربران، ریسک نگهداری دارایی در صرافی‌های خارجی را نیز افزایش داده است؛ چرا که در شرایط بحران، امکان مدیریت سریع دارایی یا واکنش به نوسانات بازار وجود ندارد. در مجموع، این وضعیت نشان می‌دهد که وابستگی به زیرساخت‌های خارجی بدون دسترسی پایدار، می‌تواند در کوتاه‌مدت منجر به کاهش کارایی سرمایه، افزایش ریسک عملیاتی و تغییر رفتار معامله‌گران به سمت گزینه‌های جایگزین شود.

بررسی رفتار صرافی های خارجی در بحران

با گذشت حدود ۴۰ روز از قطعی کامل اینترنت بین‌الملل در ایران، بررسی عملکرد صرافی‌های خارجی نشان می‌دهد که این پلتفرم‌ها عملاً هیچ واکنش عملیاتی مشخصی برای کاربران ایرانی ارائه نداده‌اند. صرافی‌هایی مانند ال بانک، بیت یونیکس و کوینکس نه اطلاعیه رسمی در خصوص اختلال دسترسی منتشر کرده‌اند و نه مسیر جایگزینی برای اتصال کاربران در شرایط بحران (مانند نسخه‌های سبک، دامنه‌های جایگزین یا زیرساخت سازگار با اینترنت ملی) فراهم کرده‌اند. این در حالی است که بخش قابل توجهی از کاربران این پلتفرم‌ها را کاربران کشورهای دارای محدودیت اینترنت تشکیل می‌دهند و انتظار می‌رود در شرایط بحرانی، سیاست‌های دسترسی اضطراری تعریف شود.

از منظر فنی و عملیاتی، نبود چنین تمهیداتی به معنای قطع کامل تعامل کاربران ایرانی با بازار جهانی رمزارز از طریق این صرافی‌ها است؛ به‌طوری‌که نه امکان انجام معامله، نه مدیریت دارایی و نه حتی بررسی حساب کاربری به‌صورت پایدار وجود ندارد. این مسئله نشان می‌دهد که بسیاری از صرافی‌های خارجی، علی‌رغم بهره‌مندی از نقدینگی بالا، در حوزه مدیریت ریسک دسترسی کاربران و پشتیبانی در شرایط بحران ژئوپلیتیک فاقد برنامه‌ریزی مشخص هستند. در نتیجه، این رخداد را می‌توان به‌عنوان یک ضعف ساختاری در مدل خدمات‌رسانی این پلتفرم‌ها ارزیابی کرد؛ ضعفی که مستقیماً بر اعتماد کاربران و پایداری فعالیت آن‌ها در بازار تأثیرگذار است.

کلام پایانی

بررسی داده‌های ماهانه صرافی‌های خارجی و تحلیل نمودارهای معاملاتی نشان می‌دهد که قطعی اینترنت بین‌الملل در ایران، تأثیر مستقیمی بر کاهش دسترسی کاربران و در نتیجه افت نسبی حجم معاملات داشته است. هرچند صرافی‌های بزرگ‌تری مانند XT.com و LBank به دلیل نقدینگی بالاتر، پایداری بیشتری در حجم معاملات خود نشان داده‌اند، اما الگوی کاهش نوسانات و افت فعالیت در بازه‌های زمانی مشخص، بیانگر تأثیر حذف بخشی از کاربران از جمله کاربران ایرانی از چرخه معاملات است. در مقابل، صرافی‌هایی مانند کوینکس، توبیت، بیت یونیکس و کوین لوکالی که سهم کمتری از بازار دارند، حساسیت بیشتری نسبت به این محدودیت‌ها نشان داده‌اند.

از سوی دیگر، نبود واکنش مؤثر از سوی این صرافی‌ها در شرایط بحرانی اعم از عدم ارائه راهکارهای دسترسی جایگزین یا اطلاع‌رسانی شفاف نشان می‌دهد که بسیاری از پلتفرم‌های بین‌المللی در مدیریت ریسک‌های ژئوپلیتیک و حفظ دسترسی کاربران، آمادگی کافی ندارند. در مجموع، این شرایط بار دیگر اهمیت تنوع‌بخشی به ابزارهای معاملاتی، کاهش وابستگی به صرافی‌های خارجی و توجه به ریسک‌های زیرساختی را برای کاربران ایرانی برجسته می‌کند.