لیکوئید استیکینگ چیست؟ معرفی کامل Liquid Staking

فرض کنید یک حساب سپرده بانکی باز می‌کنید. بانک متعهد می‌شود ماهانه سود مشخصی را به شما پرداخت کند؛ مشروط بر آنکه شما موجودی سپرده را برای مدت زمان مشخصی برداشت نکنید. بدیهی است در مدت زمان سپرده‌گذاری به اصل سرمایه خود دسترسی ندارید. حال فرض کنید بانک گواهی در اختیار شما بگذارد که نشان‌دهنده میزان دارایی در سپرده باشد و بتوانید از این گواهی در انجام امور مالی دیگر مانند وثیقه‌گذاری برای دریافت وام استفاده کنید.

حالت نخست که امکان دسترسی به اصل دارایی در دوره سپرده‌گذاری وجود ندارد،‌ شبیه به استیکینگ در بازار ارز دیجیتال است؛ اما حالت دوم مشابه لیکوئید استیکینگ است. ایده لیکوئید استیکینگ با هدف دسترسی سرمایه‌گذار به نقدینگی برای ادامه فعالیت در حوزه دیفای در کنار کسب سود شکل گرفته است. اگر کنجکاو هستید که لیکوئید استیکینگ چیست و چه سازوکاری دارد، مطلب حاضر را تا پایان دنبال کنید.  

لیکوئید استیکینگ چیست؟

لیکوئید استیکینگ (Liquid Staking) یکی از ابزارهای مالی در حوزه دیفای (DeFi) است که امکان کسب پاداش از استیکینگ ارزهای دیجیتال را همراه با حفظ نسبی نقدشوندگی فراهم می‌کند. در این سازوکار، کاربر دارایی دیجیتال خود را برای مشارکت در امنیت شبکه قفل می‌کند و در ازای آن یک توکن نماینده دریافت می‌کند. این توکن نشان‌دهنده سهم کاربر از دارایی استیک شده و پاداش‌های آن است و می‌تواند در بازارهای مختلف دیفای مورد استفاده قرار گیرد یا معامله شود. به بیان ساده، لیکویید استیکینگ به کاربران اجازه می‌دهد در حالی که از پاداش‌های استیکینگ بهره‌مند هستند، امکان استفاده از دارایی خود را در سایر فعالیت‌های مالی نیز حفظ کنند.

در استیکینگ، دارایی برای مشارکت در امنیت شبکه قفل می‌شود و معمولاً نقدشوندگی مستقیم ندارد، اما در وام‌دهی، دارایی به دیگران قرض داده می‌شود و سود از بهره وام دریافت می‌گردد. لیکوئید استیکینگ ترکیبی است که در آن کاربر هم پاداش استیکینگ می‌گیرد و هم یک توکن قابل معامله برای حفظ نقدشوندگی دریافت می‌کند.

لیکوئید استیکینگ چگونه کار می‌کند؟

برای توضیح سازوکار لیکوئید استیکینگ می‌توان از یک مثال استفاده کرد. فرض کنید شما یک واحد ارز دیجیتال اتریوم در اختیار دارید و قصد دارید از طریق استیکینگ از آن سود کسب کنید. در این حالت، ممکن است از پلتفرمی مانند لیدو (Lido) استفاده کنید.

پس از اتصال کیف پول به این پلتفرم، مقدار مشخصی اتریوم را استیک می‌کنید. دارایی کاربران توسط پلتفرم بین اعتبارسنج‌های شبکه اتریوم توزیع می‌شود تا در فرایند تأمین امنیت شبکه و تأیید تراکنش‌ها مشارکت کنند. در ازای این فرایند، پاداش استیکینگ ایجاد می‌شود که پس از کسر کارمزد پلتفرم، بین کاربران توزیع می‌گردد.

در طول این مدت، دارایی اصلی شما قفل می‌شود و در مقابل، پلتفرم یک توکن نماینده مانند stETH به شما ارائه می‌دهد. این توکن نمایانگر دارایی استیک شده و پاداش‌های آن است و می‌تواند در برخی فعالیت‌های دیفای مانند معامله در صرافی‌های غیرمتمرکز، وثیقه‌گذاری در پلتفرم‌های وام‌دهی یا تأمین نقدینگی استفاده شود.

مقدار توکن stETH معمولاً به‌صورت تقریبی معادل دارایی اولیه است، اما این نسبت می‌تواند با گذر زمان و تغییر پاداش‌ها و شرایط بازار کمی تغییر کند. همچنین برداشت یا تبدیل این توکن به ETH بسته به شرایط شبکه و مکانیزم‌های پروتکل انجام می‌شود و همیشه به‌صورت فوری و بدون محدودیت نیست.

مزایا و معایب لیکوئید استیکینگ

باتوجه‌به توضیحات ارائه شده، لیکویید استیکینگ مدل پیشرفته استیکینگ است. بعضی از مزایای لیکوئید استیکینگ با استیکینگ مشترک است؛ برای مثال، کاربران می‌توانند بدون نیاز به اجرای نود یا مشارکت مستقیم در فرایند اعتبارسنجی شبکه، از طریق این روش درآمد کسب کنند. همچنین در بسیاری از پروتکل‌ها، محدودیت مشخصی برای حداقل میزان سرمایه وجود ندارد یا این محدودیت بسیار پایین است.

همچنین این شیوه سپرده‌گذاری برای کسب درآمد در بازار ارز دیجیتال، مزایای اختصاصی زیر را به‌همراه دارد:‌

• در ازای دارایی استیک‌شده، توکن نماینده دریافت و نقدینگی لازم برای فعالیت در دیفای را حفظ می‌کنید.
• علاوه بر پاداش استیکینگ، می‌توان از توکن نماینده در پروتکل‌های DeFi برای کسب سود بیشتر استفاده کرد.

در عین حال، باید توجه داشته باشید لیکویید استیکینگ، چالش‌های خاص خود را دارد. برخی از این چالش‌ها در زمینه امنیت هستند؛ مثلا اگر قرارداد هوشمند پروتکل لیکوئید استیکینگ آسیب‌پذیری داشته باشد، احتمال از دست رفتن سرمایه وجود دارد.

مهم‌ترین چالش لیکوئید استیکینگ، احتمال دیپگ (Depeg) شدن توکن نماینده و ارز دیجیتال اصلی است. در مثال فوق، این امکان وجود دارد به‌صورت موقف یا دائمی نسبت برابری بین توکن stETH و ارز دیجیتال ETH از بین رود.

تجربه نشان می‌دهد استفاده همزمان سرمایه در پلتفرم لیکویید استیکینگ و سایر پروتکل‌های دیفای پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و باید برنامه ویژه برای مدیریت سرمایه داشته باشید تا دچار مشکل نشوید. بررسی‌های انجام شده حاکی از آن است که میزان سود سپرده‌گذاری در پلتفرم‌های لیکوئید استیکینگ در بعضی موارد کمتر از سود پرداختی پلتفرم‌های استیکینگ است.

تفاوت میان استیکینگ و لیکویید استیکینگ

در استیکینگ معمولی دارایی قفل می‌شود، اما در لیکویید استیکینگ علاوه بر دریافت پاداش، یک توکن نماینده دریافت می‌کنید که باعث می‌شود سرمایه همچنان نقدشونده و قابل استفاده باشد. جدول زیر کمک می‌کند تا با تفاوت لیکوئید استیکینگ و استیکینگ آشنا شوید.

بهترین پلتفرم‌های لیکوئید استیکینگ

براساس داده‌های سایت defillama، ارزش کل قفل شده (TVL) پلتفرم‌های لیکویید استیکینگ بازار ارز دیجیتال در نیمه سال 2026 بین 32 تا 33 میلیارد دلار است. در جدول زیر، آمار مربوط به پلتفرم‌های لیکوئید استیکینگ براساس TVL را در حال حاضر مشاهده می‌کنید.

چهار پلتفرم برتر لیکوئید استیکینگ با TVL بالاتر از 1 میلیارد دلار عبارت‌اند از:

• لیدو (Lido)
• بایننس استیک اتریوم (Binance Staked ETH)
• کینتیک (Kinetiq)
• سنکتم ولیدیتور (Sanctum Validator LSTs)

لیدو مهم‌ترین پلتفرم لیکویید استیکینگ بازار ارز دیجیتال است که به‌تنهایی بین 40 تا 50 درصد TVL پلتفرم‌های این حوزه را در اختیار دارد. این پلتفرم از 5 بلاک‌چین پشتیبانی می‌کند که اتریوم و سولانا مهم‌ترین آن‌ها هستند.

کلام پایانی

تا اینجا بررسی کردیم منظور از لیکوئید استیکینگ چیست و بهترین پلتفرم‌های این حوزه را برشمردیم. اگر علاقه‌مند به درآمدزایی پسیو در بازار ارز دیجیتال هستید و در عین حال به فعالیت در پلتفرم‌های دیفای نیز نیم‌نگاهی دارید، لیکویید استیکینگ بهترین انتخاب پیش روی شما است؛ چراکه هم فرصت کسب سود از سپرده‌گذاری را فراهم می‌کند و هم امکان ادامه فعالیت در پلتفرم‌های دیفای را به‌وجود می‌آورد.