ماینرهای بیت کوین چگونه از هوش مصنوعی درآمد کسب می‌کنند؟

نوسانات شدید قیمت بیت کوین و کاهش دوره‌ای (چهار سال یکبار) پاداش استخراج این ارز دیجیتال موجب شد تا شرکت‌های ماینینگ برای جلوگیری از ورشکستگی در شرایط بحرانی، مدل کسب‌وکار خود را توسعه دهند. ماینرهای بیت کوین ظرفیت عظیم انرژی و زیرساخت پردازش محاسبات در اختیار دارند. دقیقا همان چیزهایی که شرکت‌های هوش مصنوعی نیازمند آن‌ها هستند. این موضوع باعث ایجاد نوعی همگرایی بین ماینرهای بیت کوین و فعالان حوزه هوش مصنوعی شده است. به‌طوری‌که هم شرکت‌های هوش مصنوعی نیاز خود به زیرساخت‌های محاسباتی و انرژی را تأمین می‌کنند و هم شرکت‌های ماینر، راهی برای کسب درآمد پایدار به‌دست آورده‌اند. در ادامه، ابعاد مختلف درآمدزایی ماینرهای بیت کوین از هوش مصنوعی را بررسی می‌کنیم.

چرا شرکت‌های استخراج بیت کوین به سراغ هوش مصنوعی رفته‌اند؟

حرکت شرکت‌های استخراج بیت کوین به سمت هوش مصنوعی (AI) یک تصمیم استراتژیک است که چند دلیل کلیدی اقتصادی و فنی مهم دارد که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم.

دسترسی به منابع انرژی قابل توجه

شرکت ماراتن دیجیتال (MARA-Marathon Digital Holdings) به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی صنعت استخراج بیت کوین شناخته می‌شود. فرد تیل (Fred Thiel)، مدیرعامل این شرکت به‌تازگی در یک برنامه گفتگومحور یوتیوب درباره سیاست‌های جدید شرکت ماراتن دیجیتال در خصوص ورود به حوزه هوش مصنوعی توضیحات جالبی را ارائه کرد. شما می‌توانید فیلم کامل گفتگوی فرد تیل را در این لینک ببینید.

او در این گفت‌وگو به صراحت می‌گوید که برق، کمیاب‌ترین و ارزشمندترین منبع در دنیای هوش مصنوعی است. شرکت‌های استخراج بیت کوین در طول سال‌ها زیرساخت‌های عظیم برق (در مقیاس گیگاوات) را تأمین کرده‌اند، مجوزهای لازم را از شبکه برق در کشورهای مختلف دریافت کرده‌اند و سایت‌های خود را در نقاطی احداث کرده‌اند که دسترسی به انرژی در آن‌ها مهیا است. مجموع ظرفیت برق شرکت‌های ماینینگ بیت کوین بین 28 تا 30 گیگاوات است.

شرکت‌های هوش مصنوعی برای رشد خود به این انرژی در دسترس و مقیاس‌پذیر نیاز حیاتی دارند و ماینرها این منبع را از قبل در اختیار دارند. به‌همین دلیل، شرکت‌های استخراج بیت کوین می‌توانند از ظرفیت انرژی در اختیارشان برای کسب درآمد از کسب‌وکارهای فعال در حوزه هوش مصنوعی بهره بگیرند.

در اختیار داشتن زیرساخت فیزیکی آماده

ساخت یک دیتاسنتر مدرن برای هوش مصنوعی (از دریافت مجوزها و ساخت بنا تا نصب سیستم خنک‌کننده و اتصالات شبکه)، فرایندی زمان‌بر و پرهزینه است که ممکن است در حالت عادی حدود ۵ سال طول بکشد.

شرکت‌های استخراج بیتکوین از قبل زیرساخت فیزیکی مورد نیاز صنعت هوش مصنوعی را دارند. این شرکت‌ها سایت‌هایی دارند که از نظر اتصالات شبکه و زیرساخت‌های خنک‌کننده آماده هستند. به‌طوری‌که تبدیل یک سایت استخراج به یک دیتاسنتر هوش مصنوعی بسیار سریع‌تر و اقتصادی‌تر از ساخت یک دیتاسنتر جدید توسط شرکت‌های غول هوش مصنوعی است.

پایداری درآمد و کاهش ریسک

استخراج بیت کوین به شدت به نوسانات قیمت این ارز دیجیتال و رویداد هاوینگ وابسته است که سودآوری را کاهش می‌دهد. در سال‌های اخیر، درآمد استخراج در هر واحد هش‌ریت بلاکچین بیت کوین کاهش یافته است. به‌همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های ماینینگ برای دستیابی به درآمد پایدار و کاهش ریسک فعالیت، مدل کسب‌وکار خود را تغییر داده‌اند.

بازار هوش مصنوعی را می‌توان در قالب یک مدل 5 لایه‌ای طبقه‌بندی کرد:‌

1. لایه برق  
2. لایه تراشه‌ها و قدرت پردازش  
3. لایه زیرساخت (Infrastructure) شامل دیتاسنترها، سیستم‌های خنک‌کننده و اتصالات شبکه
4. لایه نرم‌افزار سیستم (مدیریت سخت‌افزار)
5. لایه اپلیکیشن (ارائه خدمات به کاربران)

مشکل بزرگ در صنعت هوش مصنوعی، کمبود لایه اول و سوم است. کلید حل این مشکل در اختیار شرکت‌های ماینر بیت کوین است. همان‌طور که اشاره کردیم، این شرکت‌ها هم ظرفیت انرژی بالایی در اختیار دارند و هم زیرساخت‌هایشان کاملا آماده بهره‌برداری است.

کریستین لوپز (Christian Lopez) رئیس بخش بلاکچین و دارایی‌های دیجیتال شرکت کوهن اند کمپانی کپیتال (Cohen & Company Capital Markets) در جریان یک مصاحبه در ژوئن 2026 آمارهای جالبی درباره اختلاف معنادار درآمدزایی فعالیت در حوزه ماینینگ بیت کوین و زیرساخت هوش مصنوعی ارائه داد. فیلم کامل مصاحبه را می‌توانید در این لینک ببینید.

لوپز در این مصاحبه ادعا می‌کند هر 1 مگاوات برق مورد استفاده در صنعت ماینینگ بیت کوین در طول 5 سال حدود 1.9 میلیون دلار درآمد ایجاد می‌کند. او معتقد است همین میزان برق در همان بازه زمانی، ظرفیت ایجاد درآمد 7.9 میلیون دلار به‌عنوان زیرساخت هوش مصنوعی دارد. این اختلاف زیاد، انگیزه فعالان صنعت ماینینگ را برای حرکت به سمت حوزه هوش مصنوعی دو چندان کرده است.

مدیریت هوشمند انرژی

شرکت‌های ماینینگ بیت کوین یاد گرفته‌اند که مدیریت مصرف برق را به یک منبع درآمد تبدیل کنند. آن‌ها با هوشمندسازی شبکه، می‌توانند در زمان‌های اوج مصرف شبکه برق، دستگاه‌های ماینر خود را خاموش کرده و برق را به شبکه بفروشند. این دانش مدیریت شبکه، دقیقاً همان مهارتی است که دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای مدیریت هزینه‌های سنگین برق خود به آن نیاز دارند.

به‌عنوان مثال، شرکت ماراتن دیجیتال از یک فناوری اختصاصی به‌نام Vertebrae استفاده می‌کند تا تولید برق را به‌صورت لحظه‌ای رصد کند و مدیریت بار را به‌بهترین شکل انجام دهد. اگر شبکه برق به انرژی نیاز داشته باشد، شرکت می‌تواند در کسری از ثانیه دستگاه‌های ماینینگ خود را خاموش کند و آن برق را به شبکه بفروشد. در واقع ماراتن دیجیتال به‌عنوان تنظیم‌کننده بار شبکه عمل می‌کند. این باعث می‌شود نه تنها یک مصرف‌کننده برق، بلکه یک شریک حیاتی برای شرکت‌های برق باشد.

نحوه کسب درآمد ماینرهای بیت کوین از هوش مصنوعی

در ادامه، پیرامون روش‌های کسب درآمد ماینرهای بیت کوین از هوش مصنوعی توضیح می‌دهیم. روی‌هم‌رفته، این موضوع در سه بخش زیر قابل بررسی است.

اجاره مراکز داده به شرکت‌های هوش مصنوعی

اجاره دیتاسنترها به‌شرکت‌های هوش مصنوعی اصلی‌ترین روش درآمدزایی شرکت‌های استخراج بیت کوین است. آن‌ها فضای دیتاسنترهای خود را به شرکت‌های هوش مصنوعی اجاره می‌دهند. این شامل ارائه فضای فیزیکی، سیستم‌های خنک‌کننده، امنیت و مهم‌تر از همه اتصال پایدار به شبکه برق است. برخلاف استخراج بیت‌کوین که درآمد روزانه و نوسانی دارد، این شرکت‌ها با غول‌های حوزه هوش مصنوعی قراردادهای بلند مدت ۱۰ تا ۲۰ ساله می‌بندند که جریان درآمدی تضمین‌شده و پایدار ایجاد می‌کند.

میزبانی سرورهای مجهز به پردازنده‌های گرافیکی

میزبانی سرورهای مجهز به پردازنده‌های گرافیکی (GPU Hosting / GPU Colocation) یکی از بخش‌های تخصصی درآمدزایی ماینرهای بیت کوین از حوزه هوش مصنوعی است.

گاهی اوقات، شرکت‌های هوش مصنوعی کارت‌های گرافیکی گران‌قیمت (مثل Nvidia H100 یا B200) را خریداری می‌کنند، اما برای راه‌اندازی به فضای فیزیکی و انرژی نیاز دارند. شرکت‌های ماینینگ، فضای فیزیکی مجهز به زیرساخت، اتصال برق پایدار و شبکه ارتباطی با پهنای باند بسیار بالا (معمولا فیبر نوری) را برای شرکت‌های هوش مصنوعی تأمین می‌کنند. ماینرها به صورت ماهانه به ازای هر مگاوات مصرفی، هزینه‌ای را تحت عنوان حق میزبانی (Hosting Fee) دریافت می‌کنند.

همان‌طور که می‌دانید سرورهای مجهز به پردازنده‌های گرافیکی هوش مصنوعی، گرمای بسیار زیادی تولید می‌کنند که سیستم‌های خنک‌کننده سنتی هوا (Air Cooling) قادر به مهار آن نیستند. امروزه ماینرهای پیشرفته از فناوری خنک‌کاری غوطه‌وری در مایع (Immersion Cooling) برای خنک‌کاری دستگاه‌های استخراج خود استفاده می‌کنند.

شرکت‌های مجهز به این فناوری، زیرساخت خنک‌کاری مایع را برای خنک‌سازی کلاسترهای پردازنده‌های گرافیکی به کار می‌گیرند. در نتیجه می‌توانند تعرفه میزبانی بسیار بالاتری را نسبت به شرکت‌های معمولی مطالبه کنند؛ زیرا کارایی پردازنده‌ها (PUE) را بالا برده و استهلاک قطعات گران‌قیمت را کاهش می‌دهند.

توسعه زیرساخت‌های پردازش ابری  AI

فرد تیل در مصاحبه‌ای که بالاتر اشاره کردیم این‌طور بیان می‌کند که شرکت‌های ماینینگ لزوما نباید به سراغ خرید و مالکیت تراشه‌ها بروند تا یک ارائه‌دهنده خدمات ابری (Neocloud) شوند. از نظر او خرید چیپ‌ها به دلیل سرعت بالای ارتقای فناوری و استهلاک سریع، ریسک بالایی دارد.

در مقابل پیشنهاد فرد تیل این است شرکت‌های ماینینگ با تمرکز بر توسعه دیتاسنترهای سطح بالا (High-Tier Datacenters)، زیرساخت فیزیکی مورد نیاز برای پردازش ابری را فراهم کنند. آن‌ها زمین، اتصال به فیبر نوری، سیستم‌های خنک‌کننده پیشرفته و از همه مهم‌تر برق پایدار را آماده کرده و مجموعه این امکانات را به شرکت‌های بزرگ پردازش ابری (مثل آمازون، مایکروسافت، گوگل) یا نئوکلاودها اجاره ‌دهند.

تفاوت استخراج بیت کوین با پردازش هوش مصنوعی

تفاوت میان استخراج بیت‌کوین (Bitcoin Mining) و پردازش هوش مصنوعی (AI/HPC Processing) بنیادی است. هرچند هر دو فرایند در دیتاسنترهای بزرگ و با مصرف برق زیاد انجام می‌شوند، اما از نظر سخت‌افزار، نوع محاسبات و حساسیت زیرساختی کاملاً متفاوت هستند. در جدول زیر، به‌صورت خلاصه به بررسی مهم‌ترین نقاط تفاوت استخراج بیت کوین با پردازش هوش مصنوعی می‌پردازیم.

کدام شرکت‌های استخراج بیت کوین وارد بازار هوش مصنوعی شده‌اند؟

برخی از مهم‌ترین شرکت‌های ماینر بیت کوین که تاکنون به حوزه هوش مصنوعی ورود کرده‌اند، عبارت‌اند از:

• ماراتن دیجیتال (Maraton Digital)
• کور ساینتیفیک (Core Scientific)
• آیرن (IREN)
• هات 8 (Hut 8)
• تراوولف (Terawulf)
• سایفر ماینینگ (Cipher Mining)

بد نیست در اینجا به دو نمونه از قراردادهای منعقد شده بین شرکت‌های ماینر و هوش مصنوعی اشاره کنیم. شرکت Core Scientific در تاریخ 7 ژوئیه سال 2025 قراردادی به ارزش 9 میلیارد دلار با شرکت CoreWeave منعقد کرده است که به‌موجب آن اجازه دسترسی به 300 مگاوات برق را برای پیشبرد محاسبات هوش مصنوعی در اختیار این شرکت قرار گرفت.

یکی از بزرگ‌ترین قراردادهای همکاری شرکت‌های ماینینگ را تاکنون شرکت IREN با مایکروسافت بسته است. به‌موجب این قرارداد، شرکت IREN ظرفیت 200 مگاوات از زیرساخت برق خود را برای محاسبات هوش مصنوعی در اختیار مایکروسافت قرار داد. این قراداد برای مدت زمان 10 سال به ارزش 9.7 میلیارد دلار بسته شد.  

آینده صنعت استخراج بیت کوین با هوش مصنوعی

حرکت شرکت‌های ماینینگ بیت کوین به سمت هوش مصنوعی از حوالی سال 2022 آغاز شده است. نکته قابل توجه این است که در سال 2022، بیت کوین ریزش قیمت سنگینی را تجربه کرد. این اتفاق، زنگ خطر را برای بسیاری از شرکت‌های ماینینگ به‌صدا درآورد و باعث شد خیلی زود به‌دنبال راه فرار از وضعیت بحرانی باشند. هوش مصنوعی به‌نوعی نقش منجی را برای تداوم حیات بسیاری از شرکت‌های ماینر بیت کوین تا به امروز ایفا کرده است.

آینده صنعت استخراج بیت کوین و هوش مصنوعی (AI) یک رابطه دوجانبه است. هوش مصنوعی نه تنها به‌عنوان یک رقیب برای تصاحب منابع (برق و دیتاسنتر)، بلکه به‌عنوان ابزاری برای بهینه‌سازی فرآیند استخراج و ایجاد مدل‌های کسب‌وکار جدید عمل می‌کند. به‌نظر می‌رسد در آینده، مرز مشخصی میان سایت استخراج بیتکوین و دیتاسنتر هوش مصنوعی وجود نداشته باشد. به‌عبارت دیگر، دیتاسنترهای آینده به صورت ترکیبی طراحی خواهند شد.

با پیچیده‌تر شدن شبکه‌های برق و ورود انرژی‌های تجدیدپذیر، مدیریت دیتاسنترها فراتر از توان مدیریت انسانی خواهد بود. در نتیجه سیستم‌های نرم‌افزاری مدیریت انرژی از الگوریتم‌های یادگیری ماشین برای پیش‌بینی قیمت برق در آینده نزدیک، وضعیت پایداری شبکه و میزان تقاضا استفاده می‌کنند. به‌عبارت دیگر، این هوش مصنوعی است که تصمیم می‌گیرد در لحظه بعدی، انرژی دیتاسنتر باید صرف استخراج بیت‌کوین شود، به سرور پردازش ابری AI هدایت شود، یا کلاً به شبکه برق (Grid) فروخته شود تا بیشترین سودآوری حاصل گردد.

کلام پایانی

شرکت‌های ماینینگ بیت کوین امروز ماهیت دوگانه پیدا کرده‌اند. زمانی که قیمت بیت کوین افزایش پیدا می‌کند، بدیهی است که استخراج بیت کوین سودآور است. بنابراین این شرکت‌ها، تمرکز خود را روی استخراج بیت کوین می‌گذارند. در مقابل، وقتی قیمت بیت کوین کاهش می‌یابد، استخراج بیت کوین در این شرکت‌ها متوقف شده و ظرفیت موجود در اختیار پروژه‌های هوش مصنوعی قرار می‌گیرد و به‌این‌ترتیب، جریان درآمد شرکت‌های ماینر تداوم می‌یابد. این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود شرکت‌های ماینینگ برخلاف قبل، دیگر در دوران زمستان کریپتو به شدت متضرر نشوند تا مرز نابودی پیش نروند.