در این مقاله چه میخوانید؟ (خلاصه در یک نگاه)
- بررسی دلایل سردرگمی در آینده نرخ بهره آمریکا به دلیل نوسانات قیمت انرژی و رشد شدید اعتبارات بانکی.
- تحلیل ناترازی اقتصادی که در آن سرعت رشد بدهی و وامها (۵.۷ درصد) حدود ۳ درصد سریعتر از رشد واقعی اقتصاد و تولید کالاها (۲.۷ درصد) حرکت میکند.
- بررسی سه خطر عمده شامل سقوط ذخایر بانکی به زیر ۳ تریلیون دلار، تکرار کابوس سال ۲۰۱۹ در بازار ریپو و بیاثری بخش ریپوی معکوس.
- شاخص دلار (DXY) در کوتاهمدت به دلیل ماندگاری نرخهای بالا صعودی و در بلندمدت نزولی است.
وقتی در ماه ژوئن گزارش تورم آمریکا (گزارش CPI که تغییرات قیمت کالاهای مصرفی مردم را نشان میدهد) کمتر از پیشبینیها منتشر شد، خیلی از معاملهگران فکر کردند کار تورم تمام شده است. اما واقعیت این است که آینده نرخ بهره در آمریکا هنوز در یک مه غلیظ قرار دارد!
شاید بپرسید چرا؟ جواب در دو نکته پنهان شده است:
- رشد شدید وامها و اعتبارات بانکی
- جرقه زدن دوباره قیمت انرژی (نفت و سوخت)
این دو عامل مثل هیزم زیر آتش تورم عمل میکنند. همین موضوع باعث شده فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) همچنان برای داشتن سیاست «هاویش» یا انقباضی مصمم بماند. (سیاست هاویش یعنی بانک مرکزی برای سرکوب تورم، نرخ بهره را بالا نگه میدارد یا حتی بالاتر میبرد).
در این وضعیت، احتمال دارد بانک مرکزی در کوتاهمدت نرخ بهره را تغییر ندهد و به سراغ ابزارهای پنهان دیگری برود. این رفتار محتاطانه، در کوتاهمدت پشتوانهای برای تقویت شاخص دلار (DXY) خواهد بود و در مقابل، جفتارز یورو به دلار (EURUSD) را تحت فشار میگذارد تا به سمت مرز ۱.۱۲ سقوط کند.
اما زیر پوست اقتصاد آمریکا چه میگذرد که خواب را از چشم مدیران فدرال رزرو ربوده است؟ بیایید محرک اصلی یعنی «رشد اعتبارات» را کالبدشکافی کنیم.
چرا کاهش تورم ژوئن فریبنده است؟
کاهش تورم در ماه ژوئن هرگز به معنای پایان کامل خطرات نیست. قیمت سوخت و انرژی در بازار جهانی مدام در حال نوسان است و با جهشهای اخیر نفت، احتمال بالا آمدن دوباره تورم بسیار زیاد است. فدرال رزرو نمیتواند با یک گل بهار را به ارمغان آورد! و تنها با اتکا به آمار یک ماه، پرونده تورم را بسته ببیند.
برای درک خطر واقعی، باید به سراغ یک مقایسه مهم برویم: رشد وامها در برابر رشد واقعی اقتصاد.
دادهها نشان میدهند که میزان بدهی و وامهای داخلی آمریکا در یک سال گذشته ۵.۷ درصد رشد کرده است، در حالی که رشد واقعی تولید کشور (رشد GDP واقعی که نشاندهنده میزان تولید کالا و خدمات در کارخانهها و شرکتهاست) فقط ۲.۷ درصد بوده است!
به زبان ساده، سرعت چاپ پول و وام دادن بانکها به مردم (۵.۷٪)، ۳ درصد سریعتر از سرعت تولید کالا و خدمات در کشور (۲.۷٪) بوده است. وقتی مردم با وامهایشان پول بیشتری برای خرج کردن دارند، اما کالا در بازار به همان اندازه زیاد نشده است، رقابت برای خرید کالا بالا میرود و این یعنی شعلهور ماندن آتش تورم!
رشد پنهان تورم زیر پوست سه ماهه دوم سال
اگر کمی دقیقتر شویم، اوضاع در سه ماهه دوم سال جاری میلادی نگرانکنندهتر هم میشود. سرعت رشد اعتبارات و وامهای بانکی در یک سال منتهی به ژوئن، ابتدا تا ۷.۴ درصد اوج گرفت و بعد کمی آرام شد و به ۷.۰ درصد رسید.
حالا دوباره این عدد را کنار رشد ۲.۷ ثبتشده برای اقتصاد واقعی بگذارید. اعتبارات و پولهای تزریق شده به جامعه، با سرعتی معادل ۴.۷ واحد درصد جلوتر از تولید واقعی کشور حرکت میکنند! این ناترازی شدید یعنی حتی اگر قیمت نفت و بنزین هم ثابت بماند، فدرال رزرو برای رساندن تورم به نرخ هدف خود (یعنی ۲ درصد) کار بسیار سخت و طاقتفرسایی در پیش دارد.
تاریخ اقتصاد نشان داده که جلو افتادن سرعت وامگیری از سرعت تولید همیشه هم فوراً به فاجعه ختم نمیشود، اما هر زمان که خرید اقساطی و وامگرفتنهای پیدرپی باعث شود مخارج مردم سریعتر از تولید کالاها رشد کند، آژیر قرمز تورم به صدا در میآید.
نقشه راه فدرال رزرو؛ سیاستگذاران چه میگویند؟
با توجه به این پیچیدگیها، مقامات ارشد بانک مرکزی آمریکا موضع بسیار محتاطانهای گرفتهاند که بازتابدهنده دو دیدگاه مهم است:
۱. دیدگاه فیلیپ جفرسون (نائب رئیس فدرال رزرو)
جفرسون معتقد است نرخ بهره فعلی برای شرایط فعلی مناسب است. اما او یک شرط مهم گذاشت:
اگر تورم به این زودیها پایین نیاید، مجبوریم فرمان را بچرخانیم.
این یعنی احتمالاً فدرال رزرو در نشست بعدی خود (۲۸ و ۲۹ جولای) نرخ بهره را دستکاری نمیکند، اما در صعود را در آینده کاملاً باز نگه میدارد. عواملی مثل بالا رفتن قیمت انرژی، تعرفههای تجاری و حتی تقاضای شدید برای سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی (AI)، دلایل محکمی هستند که دست فدرال رزرو را برای گرانتر کردن پول (افزایش نرخ بهره) در آینده باز میگذارند.
۲. دیدگاه کوین وارش (عضو موثر فدرال رزرو)
وارش هم ترجیح میدهد نرخ بهره چند ماه دستنخورده باقی بماند تا اثرات تصمیمات سختگیرانه قبلی روی اقتصاد مشخص شود. اما او معتقد است بانک مرکزی نباید دست روی دست بگذارد! فدرال رزرو میتواند بدون دست زدن به نرخ بهره، از راههای دیگری جلوی سیل اعتبارات و نقدینگی را بگیرد. اما این سلاح پنهان چیست؟
سلاح پنهان بانک مرکزی
یکی از محتملترین گزینهها، کوچک کردن ترازنامه (Balance Sheet) است. ترازنامه بانک مرکزی مثل یک کیسه بزرگ است که داراییها و اوراق قرضه را در آن نگه میدارد. فدرال رزرو میتواند اجازه دهد سررسید اوراق قرضهای که در دست دارد تمام شود و دیگر آنها را تمدید نکند. همچنین میتواند بخشی از ۲۰۰ میلیارد دلاری را که از ماه دسامبر به این کیسه اضافه کرده بود، بیرون بکشد و حذف کند.
این کار مثل یک جاروبرقی بزرگ عمل میکند که نقدینگی را از کل سیستم مالی کشور جمع کرده و پول نقد ذخیره شده در بانکهای تجاری را کاهش میدهد. اما این کار، سه ریسک بزرگ به همراه دارد:
- خطر سقوط ذخایر بانکی: اگر پول نقد موجود در بانکها به زیر ۳ تریلیون دلار برسد، بازارهای مالی کوتاهمدت به شدت دچار استرس و کمبود نقدینگی میشوند.
- کابوس سال ۲۰۱۹ و بازار ریپو (Repo): بازار ریپو جایی است که بانکها و موسسات مالی برای چند ساعت یا چند روز به هم وام میدهند. در سال ۲۰۱۹ کمبود نقدینگی باعث شد نرخ این وامهای کوتاهمدت ناگهان سر به فلک بکشد و فدرال رزرو مجبور شد با دستپاکی مسیرش را عوض کند. از طرفی، صندوقهای پوشش ریسک (Hedge Funds که سرمایهگذاران بزرگ بازار هستند) وامهای سنگینی از این بازار گرفتهاند تا روی اوراق قرضه شرطبندی کنند. اگر نرخ ریپو جهش کند، آنها مجبور به فروش اضطراری اوراق خود میشوند و بازار اوراق قرضه به شدت متلاطم خواهد شد.
- معمای ریپوی معکوس: موجودی این بخش در فدرال رزرو تقریباً صفر شده است. بانک مرکزی شاید بخواهد با پیشنهاد دادن نرخهای بالاتر، پول را از صندوقهای بازار سرمایه جذب کند تا دست بخش خصوصی خالی شود اما چون پولی در این بخش نمانده، اثر این کار بسیار ناچیز خواهد بود.
پیش بینی شاخص دلار (DXY) از دیدگاه فاندامنتال
در کوتاهمدت، همه چیز به نفع دلار آمریکا است. سرمایهگذاران میدانند فدرال رزرو سیاستهای سختگیرانه خود را حفظ میکند. همین موضوع باعث بالا رفتن سود (بازدهی) اوراق قرضه میشود و خریداران را به سمت دلار میکشاند چون بازار متوجه شده به خاطر رشد اعتبارات و گرانی انرژی، نرخهای بهره بالا برای مدتی طولانی مهمان اقتصاد آمریکا خواهند بود.
| ابزار مالی | چشمانداز کوتاهمدت | علت اصلی از نظر فاندامنتال |
| شاخص دلار (DXY) | صعودی و حمایتی | انتظار برای ماندگاری نرخهای بهره بالا و رشد اعتبارات |
| جفتارز یورو/دلار (EURUSD) | نزولی (حرکت به سمت ۱.۱۲) | فشار ناشی از تقویت دلار آمریکا در مقابل یورو |
اما در بلندمدت چه میشود؟
اگر فدرال رزرو برای نجات بازار اوراق قرضه دست به کارهای دستوری بزند (یعنی به زور قیمتها و سودها را پایین نگه دارد)، آینده دلار تاریک خواهد شد. برای اینکه بدانید چرا، بیایید به آمارهای عجیب سه ماهه اول نگاهی بیندازیم:
در این دوره، رشد کل اقتصاد آمریکا (بدون در نظر گرفتن تورم) با سرعت سالانه ۶.۱ درصد حرکت کرده است اما سودی که دولت به خریداران اوراق قرضه ۱۰ ساله میدهد، بسیار کمتر از این عدد است.
بیایید این وضعیت را با یک مثال ساده در زندگی خودمان شبیهسازی کنیم: فرض کنید سرعت رشد قیمتها در بازار ۶ درصد است، اما بانک به سپرده شما فقط ۳ درصد سود میدهد. در این حالت، شما هر سال که پولتان را در بانک نگه میدارید، از بازار عقب میافتید و قدرت خریدتان کمتر میشود.
وقتی سود اوراق قرضه دولت آمریکا از سرعت رشد واقعی اقتصاد عقب بماند، سرمایهگذاران بزرگ حس میکنند نگهداری دلار دیگر صرفه اقتصادی ندارد. این اتفاق در بلندمدت ارزش دلار را از بین میبرد، سرمایهگذاران را فراری میدهد و آنها را مجبور میکند برای نجات دادن ارزش داراییهای خود، پولشان را از بازار دلار خارج کنند و به سراغ پناهگاههای امن و واقعی مثل طلا، بازار سهام و حتی کریپتو ببرند.
برای مطالعه تحلیل تکنیکال هفتگی شاخص دلار به این لینک مراجعه فرمایید.
نظرات کاربران