همبستگی بیت کوین چیست و چه ارتباطی با شاخص S&P 500 دارد؟

بیت کوین از یک دارایی مستقل در سال‌های نه‌چندان دور، به‌دارایی با رفتار نزدیک به بازارهای مالی سنتی تبدیل شده است. در این بین، ارتباط همبستگی بیت کوین با شاخص S&P 500 به‌عنوان نماد بازار سهام آمریکا، همواره در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار دارد. اگر می‌خواهید درباره شرایط فعلی کورولیشن بیت کوین و شاخص S&P 500 اطلاعات بیشتری کسب کنید و با نحوه استفاده از این همبستگی بیت کوین در چیدمان سبد سرمایه‌گذاری آشنا شوید، مطلب حاضر را تا پایان دنبال کنید.

همبستگی (Correlation) در بازارهای مالی چیست و چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

مفهوم همبستگی (Correlation) در بازارهای مالی یکی از ابزارهای کاربردی برای پیش‌بینی قیمت دارایی‌ها، مدیریت ریسک و تشکیل سبد سرمایه‌گذاری است. به زبان ساده، مفهوم همبستگی دارایی‌ها در قالب پاسخ به یک سوال معنا پیدا می‌کند:

اگر قیمت دارایی “الف” افزایش یا کاهش پیدا کند، واکنش قیمت دارایی “ب” چه خواهد بود؟

پاسخ‌های ممکن به این پرسش را می‌توان در 3 گروه زیر طبقه‌بندی کرد:‌

• همبستگی مثبت: دو دارایی هم‌جهت با یکدیگر تغییر قیمت می‌دهند.
• همبستگی منفی: تغییر قیمت دو دارایی در خلاف جهت یکدیگر اتفاق می‌افتد.
• همبستگی صفر یا خنثی: تغییرات قیمت دو دارایی ارتباطی با یکدیگر ندارد.

نحوه اندازه‌گیری همبستگی در بازارهای مالی

همبستگی دارایی‌ها معمولا به‌صورت کمی بین دو عدد 1- تا 1+ مشخص می‌شود:

• عدد 1+ به‌معنی همبستگی مثبت کامل است؛ یعنی دو دارایی دقیقا مشابه یکدیگر تغییر قیمت می‌دهند.
• عدد 1- به‌معنی همبستگی منفی کامل است؛ یعنی دو دارایی دقیقا خلاف جهت یکدیگر تغییر قیمت می‌دهند.
• عدد 0 نشان‌دهنده عدم وجود همبستگی بین دو دارایی است.

ابزار اصلی برای این کار، ضریب همبستگی پیرسون (Pearson Correlation Coefficient) است. فرمول ریاضی ضریب پیرسون به‌صورت زیر است:‌

مفهوم المان‌های فرمول فوق به‌ترتیب از چپ به راست به شرح زیر است:

• میزان همبستگی قیمت دو دارایی X و Y
•  cov(x,y):‌ کوواریانس دو دارایی X و Y
• انحراف معیار دارایی X
• انحراف معیار دارایی Y

همبستگی بیت کوین با  S&P 500

پس از توضیحات مقدماتی درباره مفهوم همبستگی در بازارهای مالی، نوبت به بررسی همبستگی بیت کوین با شاخص سهام S&P 500 می‌رسد. تا قبل از سال 2024، بیت کوین به‌عنوان دارایی مستقل از بازار سهام آمریکا شناخته می‌شد. تأیید ETF اسپات بیت کوین در ژانویه 2024، نقطه عطف تعیین‌کننده در رفتار قیمت بیت کوین بود.

این اتفاق موجب شد تا بیت کوین خیلی بیشتر از قبل مورد پذیرش سرمایه‌گذاران نهادی قرار بگیرد. در نتیجه، بیت کوین نیز مانند دارایی‌های سنتی نظیر سهام شرکت‌های آمریکایی به پرتفوی سرمایه‌گذاران نهادی راه پیدا کرد. نتیجه این روند، افزایش قابل توجه همبستگی بیت کوین (Bitcoin Correlation) با شاخص S&P 500 از سال 2024 به‌بعد بود.

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد کورولیشن بیت کوین با شاخص سهام S&P 500 تا قبل از سال 2024، به‌طور میانگین حدود 0.2+ بود و در محدوده همبستگی خنثی قرار داشت. اما همبستگی در بیت کوین با شاخص S&P 500 در بازه زمانی 2024 تا 2025 به‌طور میانگین بالاتر از 0.5+ بود. بد نیست بدانید در مقاطعی همبستگی بین این دو دارایی به بیش از 0.9+ نیز رسید که به‌وضوح نشان‌دهنده رفتار قیمت مشابه این دو دارایی با یکدیگر است.

عواملی که باعث افزایش همبستگی بیت‌کوین با S&P500 می‌شود

همان‌طور که اشاره کردیم، دلیل اصلی مثبت بودن همبستگی بیت کوین با S&P 500 در سال‌های اخیر، تأیید ETF اسپات بیت کوین در آمریکا بود. در نیمه سال 2026، ارزش دارایی تحت مدیریت صندوق‌های ETF اسپات بیت کوین بالغ بر 103 میلیارد دلار است. در همین زمان، ارزش بازار بیت کوین چیزی در حدود 1318 میلیارد دلار برآورد می‌شود. بنابراین حدود 8 درصد مارکت کپ بیت کوین تحت مدیریت صندوق‌های ETF قرار دارد که عدد قابل توجهی است.

نکته مهم دیگر این است که سهم شرکت‌های حوزه تکنولوژی در شاخص S&P 500 در سال‌های اخیر افزایش یافته است. به‌طوری‌که در حال حاضر، بیش از 70 شرکت از 500 سهام برتر بورس آمریکا در بخش فناوری فعالیت می‌کنند. به‌همین دلیل، خیلی از معامله‌گران بیتکوین را در همان دسته‌ای می‌بینند که سهام تکنولوژی و دارایی‌های پرریسک قرار می‌گیرند.

باتوجه‌به مثبت بودن همبستگی در بیت کوین با S&P 500 می‌توان انتظار داشت عوامل زیر روی روند قیمت بیت کوین تأثیرگذار باشند:‌

• سیاست‌های پولی فدرال رزرو مانند نرخ بهره
• داده‌های کلان اقتصادی مانند نرخ تورم و بیکاری

دو عامل فوق تعیین‌کننده سطح ریسک‌پذیری و میزان نقدینگی بازارهای مالی هستند. وقتی سیاست‌های پولی انبساطی در دستور کار قرار می‌گیرند و داده‌های کلان اقتصادی حاکی از کاهش نرخ تورم و بیکاری هستند، می‌توان انتظار داشت که نقدینگی بازارهای مالی افزایش یابد و سطح ریسک‌پذیری بازیگران بیشتر شود. در این حالت معمولی بیت کوین و شاخص S&P 500 روند صعودی در پیش می‌گیرند.

البته ناگفته نماند که میزان نوسانات قیمت بیت کوین به‌طور میانگین حدود 3 تا 4 برابر شاخص S&P 500 است. به‌همین دلیل از نظر میزان ریسک‌پذیری، اختصاص حدود 5 درصد پرتفوی به بیت کوین معادل 15 تا 20 درصد شاخص S&P 500 است.

آیا همبستگی در روندهای صعودی و نزولی متفاوت است؟

ارتباط همبستگی بیت کوین با شاخص S&P 500 در روندهای صعودی و نزولی یکسان نیست. تجربه نشان می‌دهد در بازار نزولی که سایه ترس بر بازار سنگینی می‌کند، کورولیشن بیت کوین با شاخص سهام S&P 500 تقریبا از بین می‌رود. به‌طوری‌که در خرداد 1405 سهام اس پی 500 سقف قیمتی جدیدی را ثبت کرده است ولی بیت کوین حدود 60 درصد ریزش را به ثبت رسانده است. بیت کوین و شاخص S&P 500 همزمان با یکدیگر افت قیمت پیدا می‌کنند. در تصویر زیر می‌توانید روند صعودی سهام اس پی 500 را مشاهده کنید.

همچنین در تصویر زیر نمودار بیت کوین را مشاهده می‌کنید که در روند نزولی به سر می‌برد.

میزان همبستگی قیمت بیت کوین (Bitcoin Correlation) با شاخص S&P 500 در دوره صعودی بازارهای مالی معمولا بیشتر از دوره نزولی است. پدیده‌های مستقل دیگر مانند رویدادهای بلاکچین بیت کوین (هاوینگ) و رفتار جمعی فعالان بازار می‌توانند زمینه‌ساز حرکت مستقل بیت کوین در دوره صعودی باشند.

تحلیل همبستگی برای معامله‌گران چه کاربردی دارد؟

تحلیل ارتباط همبستگی بیت کوین با شاخص S&P 500 از چند جهت حائز اهمیت است:‌

• تشخیص فاز بازار
• مدیریت ریسک
• متنوع‌سازی دارایی در پرتفوی سرمایه‌گذاری

تغییر در وضعیت همبستگی بیت کوین با شاخص S&P 500 نشانه‌ای از تغییر فاز احتمالی بازار است. مثلا وقتی همبستگی بیت کوین با S&P 500 در کوتاه مدت افزایش پیدا کند، احتمالا بازار در آستانه ورود به فاز ریسک‌گریزی یا نزولی است.

یکی از جنبه‌های مدیریت ریسک و متنوع‌سازی پرتفوی سرمایه‌گذاری، انتخاب دارایی‌هایی است که همبستگی قیمت بالایی با یکدیگر ندارند. در واقع حرکت مستقل دارایی‌ها از یکدیگر کمک می‌کند تا سبد سرمایه‌گذاری رفتار متوازن و قابل مدیریت داشته باشد. به‌همین دلیل، برای پیش‌بینی میزان تخصیص دارایی به بیت کوین و سهام حوزخ تکنولوژی لازم است نیم‌نگاهی به کورولیشن بیت کوین با شاخص S&P 500 داشته باشید.

مثال اهمیت تحلیل ارتباط همبستگی بیت کوین با شاخص S&P 500

در این بخش قصد داریم یک مثال ساده برای روشن شدن اهمیت تحلیل ارتباط همبستگی بیت کوین با شاخص S&P 500 را مطرح کنیم. فرض کنید سبد سرمایه‌گذاری شما از دو دارایی زیر تشکیل می‌شود:

• بیت کوین: سهم 50 درصد
• شاخص S&P 500: سهم 50 درصد

فرمول ریاضی محاسبه ریسک سبد سرمایه‌گذاری به‌صورت زیر است:

• WA/ WB :‌ سهم وزنی دو دارایی A و B در پرتفوی
• سیگما A / سیگما B : انحراف معیار دو دارایی A و B
• همبستگی دارایی A و B

انحراف معیار شاخص S&P 500 و بیت کوین را نیز به ترتیب برابر با 15 و 50 درصد در نظر می‌گیریم. فرض کنید، همبستگی بیت کوین و شاخص S&P 500 برابر با 0.2 باشد.

باتوجه‌به فرمول فوق؛ ریسک سبد سرمایه‌گذاری برابر با 27.5 درصد می‌شود. حال فرض کنید، همبستگی بیت کوین و شاخص S&P 500 به 0.7 افزایش پیدا کند و سایر داده‌های بدون تغییر باقی بمانند. با جای‌گذاری اعداد در فرمول ریاضی فوق، میزان ریسک سبد برابر با 31.3 درصد می‌شود.

بنابراین  فقط به خاطر تغییر همبستگی، ریسک پرتفوی شما حدود ۴ واحد درصد افزایش یافت. در نتیجه وقتی همبستگی بالا است، شما عملا دارید بیشتر از آن چیزی که فکر می‌کنید ریسک می‌پذیرید.

کلام پایانی

امروز بیش از هر زمان دیگری می‌توان ادعا کرد که دوران رفتار کاملا مستقل بیت کوین نسبت به بازارهای مالی سنتی به‌پایان رسیده است. هر چه میزان پذیرش این ارز دیجیتال افزایش پیدا می‌کند، همبستگی بیت کوین با دارایی‌های دیگر مانند شاخص S&P 500 نیز بیش از پیش می‌شود. به‌همین دلیل، توجه به کورولیشن بیت کوین با دارایی‌های دیگر در بازارهای مالی سنتی یکی از ابزارهای کلیدی تحلیل روندهای این ارز دیجیتال به شمار می‌رود.