جنون خرید طلا در بازار جهانی؛ قیمت انس از کنترل فرمول‌های اقتصادی خارج شد!

قیمت طلا پس از سال‌ها رشد، وارد مرحله‌ای شده که روایت‌ها و نگرانی‌های جهانی بیش از متغیرهای بنیادین اقتصادی، جهت حرکت آن را تعیین می‌کنند و این وضعیت برخی را به یاد ابرچرخه صعودی دهه ۱۹۷۰ انداخته است.

روچیر شارما (Ruchir Sharma)، رئیس راکفلر اینترنشنال (Rockefeller International)، در یادداشتی تحلیلی نوشته است که طلا در گذشته به عنوان پناهگاه امن شناخته می‌شد زیرا در بلندمدت همگام با نرخ تورم حرکت می‌کرد. جهش‌های قیمتی این فلز گرانبها معمولا در دوره‌هایی رخ می‌داد که نرخ‌های بهره واقعی کاهش می‌یافت و بازده سپرده‌های بانکی و اوراق قرضه افت می‌کرد. در چنین شرایطی سرمایه‌گذاران به دارایی‌ای مانند طلا روی می‌آوردند که سود دوره‌ای ندارد اما امکان افزایش قیمت آن وجود دارد.

به گفته او این الگو از سال ۲۰۲۳ به شکل معناداری تغییر کرد. با وجود بالا بودن نرخ‌های بهره واقعی، قیمت طلا روند صعودی قدرتمندی را آغاز کرد. عامل اصلی در آن زمان افزایش چشمگیر خرید بانک‌های مرکزی بود که در پی تحریم‌های آمریکا علیه روسیه در جنگ اوکراین، به دنبال کاهش وابستگی به دلار بودند. با این حال، شارما معتقد است که اکنون این عامل نیز دیگر به تنهایی توضیح‌دهنده رشد قیمت نیست.

در سال گذشته سرعت خرید بانک‌های مرکزی کاهش یافته و تقاضای جواهرات نیز به دلیل قیمت‌های بالا افت کرده است. در مقابل، تقاضای سرمایه‌گذاری در بازارهای بزرگی مانند آمریکا، هند و بریتانیا افزایش یافته است. سهم سرمایه‌گذاران از خرید جهانی طلا سال گذشته به ۳۵ درصد رسید که تقریبا دو برابر سال قبل است و بخش عمده آن از طریق صندوق‌های قابل معامله در بورس یا ETF طلا جذب شده است. در چین نیز سرمایه‌گذاران خرد به شکل گسترده وارد بازار شده‌اند.

مدل‌های سنتی ارزش‌گذاری طلا که بر اساس نرخ بازده اوراق قرضه واقعی و انتظارات تورمی طراحی شده بودند، دیگر کارایی گذشته را ندارند. بر اساس مقایسه تاریخی، قیمت طلا نسبت به تورم اکنون ۵ انحراف معیار بالاتر از میانگین بلندمدت خود قرار دارد که رفتاری کم‌سابقه محسوب می‌شود. شورای جهانی طلا اعلام کرده بیش از ۸۰ درصد رشد اخیر به عوامل موسوم به ریسک و نااطمینانی نسبت داده می‌شود.

قیمت قرارداد آتی طلا در بورس کامکس (COMEX) به حدود ۵,۲۳۶,۲۰ دلار رسیده است. با وجود این رشد، برخی حامیان طلا معتقدند فضای افزایش بیشتر همچنان وجود دارد زیرا نقدینگی جهانی بالا است و سهم طلا در سبد سرمایه‌گذاران هنوز محدود است. با این حال، شارما تأکید می‌کند در بازاری که بیش از بنیادهای اقتصادی به روایت‌ها وابسته است، تشخیص اینکه کدام روایت ماندگار خواهد بود دشوار است.