یک گزارش تازه از بخش اقلیت کمیته فرعی دائمی تحقیقات سنای آمریکا، نقش تتر و استیبلکوین USDT را در شبکههای مالی مرتبط با ایران بررسی کرده و مدعی شده این استیبلکوین طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای رمزارزی مورد استفاده در شبکههایی تبدیل شده که آمریکا و اسرائیل آنها را به ایران و گروههای منطقهای مرتبط میدانند.
بازرسان برای تهیه این گزارش، تراکنشهای ۸۴۶ کیفپول رمزارزی را بررسی کردهاند که از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) یا دفتر ملی مقابله با تأمین مالی تروریسم اسرائیل (NBCTF) تحریم شده یا هدف توقیف قرار گرفته بودند.
بر اساس یافتههای گزارش، حدود ۸۴ درصد این کیفپولها تمام یا بخش عمده فعالیت خود را با USDT انجام دادهاند؛ موضوعی که از نگاه نویسندگان گزارش نشاندهنده نقش پررنگ تتر در شبکههای پرداخت رمزارزی مورد بررسی است.
سهم تتر از دیگر رمزارزها بیشتر بوده است. جزئیات گزارش نشان میدهد این وابستگی در میان کیفپولهای بررسیشده از سوی دو نهاد تحریمکننده یکسان نبوده است.
در میان ۷۵۷ کیفپولی که از سوی NBCTF معرفی شده بودند، حدود ۸۷ درصد عمدتاً با USDT تراکنش داشتهاند. در نمونه ۱۰۱ کیفپولی که OFAC در ارتباط با ایران یا گروههای مرتبط تحریم کرده بود نیز حدود ۵۷ درصد عمدتاً از USDT استفاده کردهاند.
بیتکوین در رتبه بعدی قرار گرفته، اما سهم آن در این مجموعه از کیفپولها بهمراتب کمتر از تتر بوده است.
گزارش توضیح میدهد که ثبات قیمت USDT، دسترسی گسترده آن در صرافیهای بینالمللی و امکان تبدیل سریع آن به ارزهای فیات، از عواملی هستند که میتوانند استفاده از این استیبلکوین را برای انتقال پول در شبکههای فرامرزی جذابتر کنند.
یکی از بخشهای مهم گزارش به دو کیفپولی مربوط میشود که بازرسان آنها را به بانک مرکزی ایران منتسب کردهاند.
طبق تحلیل بلاکچینی ارائهشده در گزارش، این دو کیفپول در آوریل و مه ۲۰۲۵ نزدیک به ۵۰ میلیون دلار، بهطور کامل در قالب USDT، دریافت کردهاند و بخشی از این وجوه در ادامه به صرافیهای ایرانی از جمله نوبیتکس و رمزینکس یا به یک میکسر رمزارزی منتقل شده است.
گزارش همچنین سه کیفپول مرتبط با شرکتی با نام Modex را بررسی کرده و میگوید این آدرسها در فاصله آوریل تا ژوئن ۲۰۲۵ مجموعاً حدود ۵۷۵ میلیون دلار USDT دریافت کردهاند.
نویسندگان گزارش این تراکنشها را بخشی از آنچه «شبکه بانکداری سایه ایران» مینامند، معرفی کردهاند. بااینحال، خود گزارش نیز تأکید دارد که مالکیت کیفپولهای بلاکچینی ذاتاً مستعار است و انتساب آنها به اشخاص یا نهادها بر پایه اطلاعات نهادهای دولتی، تحقیقات عمومی و ابزارهای تحلیل بلاکچین انجام شده است.
در بخش دیگری از گزارش، نام دو فرد تحریمشده ایرانی، علیرضا درخشان و آرش استکی عالیوند، مطرح شده است.
طبق تحلیل کمیته، کیفپولهای منتسب به این دو نفر بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بیش از ۶۰۳ میلیون دلار USDT دریافت کردهاند. نویسندگان گزارش مدعیاند بخشی از تراکنشهای این شبکه با کیفپولهایی ارتباط داشته که به نهادها یا گروههای تحریمشده در منطقه نسبت داده شدهاند.
بااینحال، در برخی از مسیرهای تراکنش، مالک نهایی کیفپولهای واسطه مشخص نشده و خود گزارش نیز برای تعدادی از آنها از عنوان «کیفپولهای مشکوک» یا «بدون انتساب مشخص» استفاده کرده است.
یکی از محورهای اصلی گزارش، انتقاد از نحوه و زمان مسدودسازی برخی کیفپولهای USDT توسط تتر است. برای نمونه، گزارش به مجموعهای از ۳۹ کیفپول اشاره میکند که در ژوئن ۲۰۲۳ از سوی NBCTF به یک شبکه مرتبط با حزبالله نسبت داده شدند. طبق تحلیل بازرسان، تتر در ابتدا تنها پنج مورد از این آدرسها را مسدود کرده و ۳۴ آدرس دیگر تا مارس ۲۰۲۴ فریز نشدهاند.
گزارش مدعی است در فاصله میان اعلام این آدرسها و مسدودشدن آنها، بیش از ۳۴.۶ میلیون دلار USDT همچنان از این کیفپولها جابهجا شده است.
نویسندگان بر همین اساس استدلال کردهاند که اتکا به مسدودسازی کیفپولها تنها پس از صدور تحریم یا دستور توقیف، برای جلوگیری از جابهجایی سریع داراییهای دیجیتال کافی نیست.
این گزارش در حالی منتشر شده که تتر نیز اخیراً از همکاری گسترده خود با نهادهای آمریکایی در پروندههای مرتبط با ایران خبر داده است. همانطور که پیشتر در ایران بروکر در خبر «فریز نزدیک به ۵۵۰ میلیون دلار USDT مرتبط با پروندههای تحریمی ایران» گزارش کردیم، تتر اعلام کرده در سال ۲۰۲۶ اقدامات این شرکت به مسدودشدن نزدیک به ۵۵۰ میلیون دلار USDT در آدرسهایی منجر شده که مقامات آمریکایی آنها را به بانک مرکزی ایران یا شبکههای تحریمی مرتبط دانستهاند. نکته مهم این است که رقم ۵۵۰ میلیون دلار، یافته گزارش سنا نیست و از سوی خود تتر اعلام شده است.
تتر میگوید با نهادهایی از جمله وزارت دادگستری آمریکا، FBI، سرویس مخفی و OFAC همکاری میکند و قابلیت مسدودسازی متمرکز USDT را یکی از ابزارهای مقابله با فعالیتهای غیرقانونی میداند.
گزارش در پایان از نهادهای آمریکایی میخواهد نظارت بیشتری بر ناشران استیبلکوینهای دلاری اعمال کنند؛ بهخصوص شرکتهایی که ارتباط قابلتوجهی با زیرساخت مالی آمریکا دارند.
نویسندگان همچنین پیشنهاد کردهاند ناشران استیبلکوین، صرافیها و مشتریان پرریسک را فعالانهتر رصد کنند و وزارت دادگستری، SEC و OFAC نیز نسبت به موارد احتمالی نقض تحریمها یا ضعف در کنترلهای ضدپولشویی حساستر باشند.
این توصیهها در حال حاضر بخشی از گزارش کارکنان اقلیت کمیته سنای آمریکا هستند و به معنای تصویب قانون جدید یا تصمیم رسمی دولت آمریکا نیستند.
برای کاربران ایرانی، این گزارش یک نکته مهم را دوباره پررنگ میکند: USDT برخلاف رمزارزهایی مثل بیتکوین، قابلیت مسدودشدن در سطح صادرکننده را دارد و همین ویژگی باعث شده تتر همزمان هم به یکی از پرکاربردترین دلارهای دیجیتال بازار تبدیل شود و هم بیش از گذشته زیر ذرهبین نهادهای تحریمی و نظارتی قرار بگیرد.
نظرات کاربران