در حالی که توجه بازارهای جهانی به اختلال در تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی معطوف شده، گلوگاه دریای سیاه در حال تبدیلشدن به تهدیدی جدی برای اقتصاد جهانی است. اختلال در صادرات غلات روسیه و اوکراین اکنون نگرانیها درباره کمبود مواد غذایی و افزایش دوباره تورم را بالا برده است. بلومبرگ این منطقه را از نظر اهمیت برای تجارت جهانی گندم با نقش تنگه هرمز در بازار نفت مقایسه کرده است.
روسیه و اوکراین در مجموع بیش از یکچهارم تجارت جهانی گندم را در اختیار دارند؛ سهمی که تقریباً با میزان نفتی که از مسیر هرمز جابهجا میشود قابل مقایسه است. این دو کشور همچنین حدود دوسوم تجارت جهانی روغن آفتابگردان و نزدیک به یکدهم تجارت ذرت را تأمین میکنند.
اما تشدید حملات به بنادر، پایانههای غلات، سیلوها و کشتیها از ماه ژوئیه، جریان صادرات از دریای سیاه را بهشدت مختل کرده است. برآورد مؤسسه SovEcon نشان میدهد صادرات ترکیبی گندم روسیه و اوکراین در فصل برداشت ژوئیه تا سپتامبر ممکن است به حدود نصف میزان سال گذشته برسد.
ریسک حملونقل در این منطقه نیز افزایش پیدا کرده است. بازار بیمه دریایی لندن اخیراً محدوده پرریسک دریای سیاه را گسترش داده؛ اقدامی که در پی افزایش حملات به کشتیرانی تجاری انجام شده و میتواند هزینه بیمه و حمل کالا را بیشتر کند.
اختلال عرضه باعث شد قیمت گندم در مقطعی به بالاترین سطح سه سال اخیر برسد. مصر، یکی از بزرگترین خریداران گندم جهان، حدود یک ماه هیچ محموله غلهای از دریای سیاه دریافت نکرده و واردکنندگان در آسیا، آفریقا و خاورمیانه به دنبال منابع جایگزین از آمریکا، فرانسه، رومانی، آرژانتین و حتی استرالیا رفتهاند.
جایگزینکردن غلات دریای سیاه اما آسان نیست. بیش از ۷۰ درصد صادرات غلات روسیه از همین مسیر انجام میشود و بنادر اطراف اودسا نیز در شرایط عادی حدود ۹۰ درصد صادرات غلات اوکراین را مدیریت میکنند. حمل زمینی و ریلی ظرفیت کافی ندارد و استفاده از مسیرهای جایگزین نیز هزینه حملونقل را افزایش میدهد.
موضوع فقط کاهش عرضه گندم نیست. افزایش قیمت سوخت و کود نیز هزینه تولید محصولات کشاورزی را بالا برده است. در آمریکا، قیمت بالای گازوئیل از همین حالا فشار قابلتوجهی بر کشاورزان وارد کرده و نگرانی درباره انتقال این هزینهها به قیمت مواد غذایی را افزایش داده است.
بلومبرگ میگوید تورم مواد غذایی در حال حاضر هنوز نسبتاً کنترلشده است، اما انتظار میرود تا پایان سال فشارها بیشتر شود. اختلال عرضه غلات، افزایش هزینه انرژی و کود و شرایط نامساعد آبوهوایی میتوانند بهطور همزمان قیمت مواد غذایی را تحت فشار قرار دهند.
این موضوع برای بازارهای مالی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا افزایش تورم مواد غذایی در کنار نفت گران میتواند روند کاهش تورم جهانی را دشوارتر کند و بر تصمیم بانکهای مرکزی درباره نرخ بهره اثر بگذارد. نکتهای که گزارش بلومبرگ روی آن تأکید میکند این است که سرمایهگذاران اوراق قرضه تاکنون بیشتر روی شوک انرژی تمرکز کردهاند و ممکن است ریسک ناشی از اختلال در عرضه مواد غذایی هنوز بهطور کامل در قیمتها منعکس نشده باشد.
با وجود تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش میان روسیه و اوکراین، حملات متقابل همچنان ادامه دارد و حتی در صورت دستیابی به توافق، بازسازی زیرساختهای آسیبدیده ممکن است ماهها یا سالها زمان ببرد. بنابراین دریای سیاه میتواند در کنار هرمز، به یکی دیگر از نقاط حساس اقتصاد جهانی در ماههای پیشرو تبدیل شود.
نظرات کاربران