کارزار تازه دولت آمریکا برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران، از همان ابتدای اجرا با یک چالش جدی روبهرو شده است: چین؛ کشوری که هم بزرگترین شریک تجاری ایران به شمار میرود و هم مقصد بخش عمده صادرات نفتی ایران است.
آسوشیتدپرس در گزارشی نوشته است که موفقیت برنامه جدید واشنگتن موسوم به «Operation Economic Outcast» تا حد زیادی به نحوه برخورد آمریکا با پکن بستگی دارد؛ زیرا دولت دونالد ترامپ از یک سو بهدنبال محدود کردن ارتباطات اقتصادی ایران است و از سوی دیگر تلاش میکند آتشبس شکننده تجاری با چین را پیش از دیدار آتی ترامپ و شی جینپینگ حفظ کند.
طبق این گزارش، بیش از ۸۰ درصد محمولههای نفتی ایران به مقصد چین میروند؛ هرچند بخشی از این تجارت از مسیرهای غیرمستقیم انجام میشود. همین موضوع باعث شده چین به یکی از مهمترین متغیرهای سیاست جدید واشنگتن در قبال ایران تبدیل شود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، این هفته از آغاز کارزار گستردهتری برای محدود کردن شبکههای مالی و تجاری مرتبط با ایران خبر داد. با این حال، در سخنان او جزئیات مشخصی درباره نحوه برخورد با چین مطرح نشد؛ موضوعی که به گفته برخی کارشناسان میتواند نشاندهنده احتیاط واشنگتن در آستانه دیدار رهبران دو کشور باشد.
پکن در واکنش به این اقدامات اعلام کرده همکاری اقتصادی چین و ایران در چارچوب قوانین بینالمللی انجام میشود و نباید تحت تأثیر تحریمهای یکجانبه قرار گیرد. لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، همچنین گفته است پکن تحولات را زیر نظر دارد و برای حفاظت از منافع خود اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
برخی کارشناسانی که آسوشیتدپرس با آنها گفتوگو کرده معتقدند چین ممکن است برای جلوگیری از تشدید تنش با آمریکا، در برخی حوزهها انعطاف محدودی نشان دهد؛ برای مثال کاهش بخشی از واردات نفت از ایران. با این حال، آنها قطع کامل روابط اقتصادی تهران و پکن را سناریوی کماحتمالتری میدانند.
دولت آمریکا تاکنون از اعمال فشار گسترده بر بانکها و شرکتهای بزرگ چینی که ارتباط عمیقی با نظام مالی آمریکا دارند خودداری کرده است.
با این حال، در بسته تحریمی اخیر، تعدادی از افراد و نهادهای مستقر در چین و هنگکنگ به دلیل آنچه واشنگتن ارتباط با برنامههای موشکی، هستهای یا صادرات نفت ایران میداند، هدف تحریم قرار گرفتهاند. یک نفتکش متعلق به یک شرکت چینی نیز به اتهام حمل نفت ایران در فهرست تحریمها قرار گرفته است.
این وضعیت واشنگتن را در موقعیتی پیچیده قرار داده است. تشدید فشار بر شرکتها و بانکهای بزرگ چین میتواند دامنه تنشهای تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان را دوباره افزایش دهد؛ در حالی که دولت ترامپ در آستانه دیدار با شی جینپینگ تلاش دارد روابط دو کشور را در سطح قابلکنترلی نگه دارد.
در نتیجه، چگونگی اجرای سیاست جدید آمریکا علیه ایران تنها به تصمیمات تهران و واشنگتن وابسته نیست. میزان همکاری یا مقاومت چین میتواند یکی از عوامل تعیینکننده در اثرگذاری این کارزار باشد؛ بهویژه در حوزه نفت که همچنان یکی از مهمترین پیوندهای اقتصادی ایران و چین محسوب میشود.
نظرات کاربران