از ۷۰ تا ۱۲۰ دلار؛ تایم لاین 20 روز پرتنش بازار نفت

رشد شدید قیمت نفت همزمان با افزایش تنش‌ها در خاورمیانه، به یکی از مهم‌ترین اخبار این روزها تبدیل شده است و نگرانی از ادامه روند صعودی آن همچنان وجود دارد.

در این گزارش به صورت کلی به عوامل افزایش قیمت نفت در 20 روز گذشته و همچنین اقدامات انجام شده توسط کشورها و سازمان‌های مختلف برای کنترل آن پرداخته خواهد شد.

قیمت نفت قبل از شروع جنگ خاورمیانه

در روزهای پیش از آغاز درگیری‌ها در خاورمیانه، بازار نفت از قبل نیز با مجموعه‌ای از عوامل ریسک مواجه بود.  قیمت نفت برنت در آن زمان در محدوده ۷۰ دلار معامله می‌شد، اما افزایش تنش‌های سیاسی در منطقه و ابهام درباره آینده مذاکرات میان ایران و آمریکا، فضای بازار را تا حدی ناپایدار کرده بود.

آرایش نظامی در منطقه و عدم قطعیت درباره نتایج مذاکرات میان ایران و آمریکا، سرمایه‌گذاران را وادار کرد تا برای محافظت از سرمایه‌های خود در برابر شوک‌های ناگهانی عرضه به سمت خرید قراردادهای نفت و گاز هجوم ببرند؛ به‌عنوان مثال اختلال احتمالی در مسیر حیاتی تنگه هرمز که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند.

×

علاوه بر مسائل سیاسی، عواملی مانند روند نزولی شاخص دلار آمریکا، تناقض در آمارهای ذخایر منتشر شده در مؤسسه نفت آمریکا (API) نیز بر نگرانی‌ها افزود.

شروع تنش‌های خلیج فارس و بحران نفت

با شروع درگیری‌ها در منطقه و گسترش آن به کشورهای حاشیه خلیج فارس، تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز نیز افزایش یافت و توقف تردد کشتی‌ها در آن به بزرگ‌ترین ریسک بازار تبدیل شد. این ریسک منجر به رسیدن قیمت نفت تا محدوده 81 دلار شد.

در همین ابتدای بحران، تلاش‌هایی از سوی کشورهای مختلف انجام شد تا بتوانند مانع از افزایش شدید قیمت نفت شوند. از مهم‌ترین‌ها آن‌ها می‌توان به افزایش تولید نفت توسط روسیه برای ارسال به هند و چین اشاره کرد که تلاشی به‌منظور تأمین جایگزین برای نفت خاورمیانه بود.

همچنین اقدامات دیگری مانند تعلیق یا کاهش برخی از تحریم‌های روسیه بود و با صدور یک مجوز 30 روزه، کشورها می‌توانستند از روسیه نفت خریداری کنند که البته منجر به اعتراض اروپایی‌ها شد و چالش دیگری رقم زد.

علاوه‌بر این اقدامات، ترامپ نیز در همان ابتدا با توییت‌ها و پست‌هایی که در شبکه اجتماعی خودش منتشر می‌کرد، سعی داشت فضا را آرام کند تا مانع افزایش قیمت نفت شود. یکی از این اقدامات مربوط به حمایت بیمه‌ای از نفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز بود.

پس از گذشت یک هفته از شروع جنگ منطقه‌ای، قیمت نفت همچنان به روند افزایشی خود ادامه داد و به حوالی 95 دلار در هر بشکه رسید. گزارش‌ها حاکی از اختلال شدید در تردد تانکرها از تنگه هرمز بود. آمارها نشان می‌داد عبور تانکرها در آن روزها تا ۸۰٪ کاهش یافته بود.

در این مرحله از بحران، اعضای اوپک‌پلاس (به رهبری عربستان و روسیه) با افزایش تولید ۲۰۶ هزار بشکه‌ای برای ماه آپریل موافقت کردند؛ اما تحلیل‌گران معتقد بودند که این مقدار برای جبران کسری ناشی از تنش‌ها کافی نبوده و نفت 100 دلاری در دسترس خواهد بود . این موضوع به افزایش بی‌سابقه قیمت سوخت در آمریکا، اروپا و آسیا منجر شد.

همچنین کشورهای عضو جی-7 نیز در خصوص آزادسازی هماهنگ ذخایر اضطراری نفت به توافق رسیدند که تا حدودی توانست سرعت افزایش قیمت را کاهش دهد. اما لابه‌لای اخبار، صحبت‌هایی از کاهش تولید نفت توسط کشورهای منطقه به گوش می‌رسید که بر نگرانی‌ها افزود.

ترامپ تلاش‌های زیادی برای کنترل قیمت نفت از روش‌های مختلف مانند تهدیدات نظامی و امنیتی و همچنین بیان اینکه آمریکا بزرگترین تولیدکننده نفت خام در جهان است, انجام داد. با این حال تنش‌های نظامی کاملا بدون ضرر برای اقتصاد آمریکا نبوده و نگرانی بابت افزایش مجدد تورم در آمریکا را به اوج خود رساند.

در همان روزها، اخبار دیگری در خصوص اقدامات بازدارنده قیمت نفت منتشر شد که مهم‌ترین آنها شامل اخبار مربوط به بررسی تصرف جزیره خارک به عنوان مهم‌ترین پایگاه صادرات نفت ایران و همچنین عملیات اسکورت نفتکش‌ها در هنگام عبور از تنگه هرمز بود.

اما تمامی این اقدامات تا این مرحله، کمترین تاثیری در کنترل قیمت نفت نداشت و حتی تا محدوده 120 دلار هم رشد کرد.

اینجا بود که ترامپ با ورود مستقیم و با ترکیبی از تهدیدهای نظامی و وعده‌های اقتصادی سعی کرد تب بازار را پایین بیاورد؛ وعده آزادسازی ذخایر استراتژیک و افزایش تولید داخلی آمریکا، از مهم‌ترین اظهارات وی بود که نتیجه آن سقوط قیمت تا محدوده ۸۴ دلار بود.

اما این ریزش قیمت پایدار نبود و با شروع مین‌گذاری در تنگه هرمز توسط نیروهای دریایی ایران و منفجر شدن چند نفتکش، مجدداً قیمت را صعودی کرد و باعث شد نفت در پایان دومین هفته از شروع درگیری‌ها بالای قیمت کلیدی 100 دلار بسته شود تا همچنان نگرانی‌ها درخصوص ادامه تنش‌ها و تهدیدات وجود داشته باشد.

ساعاتی بعد از بسته شدن بازارها در روز جمعه، حملات نیروهای آمریکا به جزیر خارک شروع شد و اگرچه به گفته مقامات دوطرف هنوز آسیبی به زیرساخت‌های نفتی وارد نشده، اما می‌تواند تاثیرات شدیدی بر قیمت نفت در شروع معاملات در هفته جاری داشته باشد.

تحلیلگران مطرح پیش‌بینی‌ می‌کنند که در صورت ادامه تنش‌ها و اختلال در عبور نفتکش‌ها در تنگه هرمز و همچنین گسترش حملات دو طرف به پایگاه‌های نفتی و پالایشگاه‌های کشورهای منطقه، درهای جهنم به روی اقتصاد دنیا باز می‌شود و روند صعودی قیمت نفت حتی تا 150 دلار نیز می‌تواند ادامه داشته باشد.